Απο­νε­μή­θη­καν χθες (Πέμ­πτη 29 Νοεμ­βρί­ου 2012) τα βρα­βεία λογο­τε­χνι­κής μετά­φρα­σης (αγγλό­φω­νης, γερ­μα­νό­φω­νης και ισπα­νό­φω­νης λογο­τε­χνί­ας) από το Ευρω­παϊ­κό Ινστι­τού­το της Ελλη­νο­α­με­ρι­κά­νι­κης Ένω­σης, το Ινστι­τού­το Γκαί­τε και το Ινστι­τού­το Θερ­βά­ντες. Το Βρα­βείο Μετά­φρα­σης Ισπα­νό­φω­νης Λογο­τε­χνί­ας απο­νε­μή­θη­κε στη Νάν­να Παπα­νι­κο­λά­ου για τη μετά­φρα­ση του βιβλί­ου του Ενρί­κε Βίλα-Μάτας Δου­βλι­νιά­δα. Όπως ανα­φέ­ρει και ο Ανα­στά­σης Βιστω­νί­της στην κρι­τι­κή του για το βιβλίο του Βίλα-Μάτας: «[…] Η Δου­βλι­νιά­δα έχει μετα­φρα­στεί πολύ ωραία από τη Νάν­να Παπα­νι­κο­λά­ου. Η ποιό­τη­τα της μετά­φρα­σης, ειδι­κά σ’ ένα τέτοιο βιβλίο, παί­ζει εξαι­ρε­τι­κά σημα­ντι­κό ρόλο, καθώς το μυθι­στό­ρη­μα είναι ουσια­στι­κά ένας ύμνος στη λογο­τε­χνία και κατε­ξο­χήν στο ύφος, το μόνο αντί­δο­το ενα­ντί­ον της ισο­πέ­δω­σης που έχει επι­φέ­ρει η ομο­γε­νο­ποί­η­ση της γρα­φής». (Το Βήμα, 15/01/12).

Η Νάν­να Παπα­νι­κο­λά­ου γεν­νή­θη­κε το 1960 στην Ατα­λά­ντη και μεγά­λω­σε στη Λαμία, στο Αίγιο και στην Αθή­να. Σπού­δα­σε Διε­θνείς Οικο­νο­μι­κές Σχέ­σεις στη Σόφια και στη συνέ­χεια έζη­σε για ένα διά­στη­μα στην Αβά­να. Από το 1986 που επέ­στρε­ψε στην Ελλά­δα, ξεκί­νη­σε να δου­λεύ­ει ως μετα­φρά­στρια και στη συνέ­χεια, για πολ­λά χρό­νια, ως δημο­σιο­γρά­φος σε περιο­δι­κά, εφη­με­ρί­δες, ραδιό­φω­νο και τηλε­ό­ρα­ση. Την τελευ­ταία δεκα­ε­τία εργά­ζε­ται ως υπεύ­θυ­νη Πολι­τι­στι­κών Εκδη­λώ­σε­ων του Ινστι­τού­του Θερ­βά­ντες και συνερ­γά­ζε­ται ως μετα­φρά­στρια με τις Εκδό­σεις Καστα­νιώ­τη. Η Δου­βλι­νιά­δα είναι το τρί­το βιβλίο του Ενρί­κε Βίλα-Μάτας που έχει μετα­φρά­σει (τα άλλα δύο είναι: Το Παρί­σι δεν τελειώ­νει ποτέ,  2008, και Δόκτωρ Πασα­βέ­ντο, 2010).

Ακο­λου­θεί το σκε­πτι­κό της επι­τρο­πής:

Από τα τρία έργα της βρα­χεί­ας λίστας απο­φα­σί­σα­με ομό­φω­να να βρα­βεύ­σου­με τη Νάν­να Παπα­νι­κο­λά­ου για τη μετά­φρα­ση του έργου Δου­βλι­νιά­δα, του Iσπα­νού συγ­γρα­φέα Ενρί­κε Βίλα-Μάτας.

Σε πρό­σφα­το άρθρο του στην ισπα­νι­κή εφη­με­ρί­δα El País, ο δημο­φι­λής Ισπα­νός συγ­γρα­φέ­ας Αντό­νιο Μου­νιόθ Μολί­να ανα­φέ­ρει: «Ο μετα­φρα­στής είναι ο ύπα­τος των ανα­γνω­στών, ο ανα­γνώ­στης που χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από τέτοια πλη­ρό­τη­τα που, τελι­κά, γρά­φει λέξη προς λέξη το βιβλίο που δια­βά­ζει».

Η Νάν­να Παπα­νι­κο­λά­ου δε «γρά­φει» απλώς «λέξη προς λέξη» τη Δου­βλι­νιά­δα που μετα­φρά­ζει. Κατα­λή­γει να «γρά­φει λέξη προς λέξη», για άλλη μία –και, πιο συγκε­κρι­μέ­να, για τρί­τη–  φορά, τα βιβλία πολ­λών μεγά­λων συγ­γρα­φέ­ων του 20ού αιώ­να. Πρό­κει­ται για συγ­γρα­φείς που ο Βίλα-Μάτας φαί­νε­ται να τους γνω­ρί­ζει τόσο εις βάθος –και να τους αγα­πά­ει, προ­φα­νώς– ώστε να παρα­πέ­μπει, άμε­σα είτε έμμε­σα, στο ύφος και στη θεμα­το­λο­γία τους. Δύσκο­λο να εντο­πί­σεις όλα αυτά τα σημεία δια­κει­με­νι­κής ανα­φο­ρι­κό­τη­τας: ενε­δρεύ­ουν σε κάθε… γωνιά του βιβλί­ου. Κι ακό­μη πιο δύσκο­λη η μετα­φο­ρά τους στα ελλη­νι­κά. Xωρίς να υπο­τι­μού­με και τη μετα­φο­ρά της ψυχρής ομορ­φιάς του γλωσ­σι­κού ιδιώ­μα­τος του Βίλα-Μάτας, που είναι πολύ χαρα­κτη­ρι­στι­κό στα ισπα­νι­κά ακρι­βώς για­τί είναι τόσο «καθα­ρό», δίχως το ελά­χι­στο ιδιαί­τε­ρο ιδιο­λε­κτι­κό χαρα­κτη­ρι­στι­κό.

Εν ολί­γοις, η τόσο ξεχω­ρι­στή γρα­φή του Βίλα-Μάτας είχε την τύχη να απο­δο­θεί άρτια και δημιουρ­γι­κά από τη μετα­φρά­στρια στη γλώσ­σα μας, σε ό,τι αφο­ρά στους γλωσ­σι­κούς σκο­πέ­λους, στις πάμπολ­λες υφο­λο­γι­κές εναλ­λα­γές και στις πραγ­μα­το­λο­γι­κές δυσκο­λί­ες.

Η τιμώ­με­νη φέτος με το Βρα­βείο Μετά­φρα­σης Ισπα­νό­φω­νης Λογο­τε­χνί­ας κατα­φέρ­νει με αξιο­ζή­λευ­τη πιστό­τη­τα αλλά και δεξιο­τε­χνία να μετα­φέ­ρει τα νοή­μα­τα αλλά και να ανα­συ­στή­σει συνο­λι­κά στη γλώσ­σα μας αυτό το ιδιό­τυ­πο έργο του Ισπα­νού συγ­γρα­φέα.

Από αρι­στε­ρά προς τα δεξιά εικο­νί­ζο­νται οι: Ιρμέ­λα Βερ­νάρ­δου, Κώστας Κου­τσου­ρέ­λης, Γκερ­λί­ντε Μπουκ, Λεω­νί­δας-Φοί­βος Κόσκος, Νάν­να Παπα­νι­κο­λά­ου, Αλέ­ξης Καλο­φω­λιάς και Εσπε­ράν­τζα Βιβάν­κος.