Και τώρα τι; Το απρό­σμε­νο έγι­νε. Το κακό όνει­ρο είναι εδώ. Ηταν όμως απρό­σμε­νο το απο­τέ­λε­σμα που πάγω­σε τον κόσμο — εκτός από τη Μαρίν Λεπέν, τον Φάρατζ και τον Καμ­μέ­νο που έσπευ­σαν να συγ­χα­ρούν τον Τραμπ;

Δύο χρό­νια πριν, κυκλο­φό­ρη­σε το σπου­δαίο βιβλίο του Φίλιπ Μάγιερ Αμε­ρι­κα­νι­κή σκου­ριά, για το οποίο ο συγ­γρα­φέ­ας απο­κλή­θη­κε σύγ­χρο­νος Στάιν­μπεκ. Η περι­γρα­φή της κατά­στα­σης των κατοί­κων περιο­χών της Πεν­συλ­βα­νί­ας, και το μίσος σε ό,τι προ­κά­λε­σε την ανερ­γία και έσβη­σε από τον χάρ­τη πόλεις ανθού­σες από τη λει­τουρ­γία των χαλυ­βουρ­γεί­ων θύμι­ζε τα Στα­φύ­λια της οργής. Και τι έφται­γε για όλη αυτή τη συμ­φο­ρά; Μα φυσι­κά οι μετα­νά­στες και ο αντα­γω­νι­σμός από την παγκο­σμιο­ποι­η­μέ­νη οικο­νο­μία.

Οι ψηφο­φό­ροι του Τραμπ είναι κυρί­ως άντρες, λευ­κοί και χωρίς πανε­πι­στη­μια­κή μόρ­φω­ση. Και οι οικο­γέ­νειές τους, που έχα­σαν την πρό­σβα­ση στο «αμε­ρι­κα­νι­κό όνει­ρο». Ο Τραμπ έτα­ξε απλά πράγ­μα­τα. Πρό­σβα­ση στην αγο­ρά εργα­σί­ας με ίσες ευκαι­ρί­ες, από­συρ­ση από τις πολε­μι­κές συρ­ρά­ξεις, ακό­μη και από το ΝΑΤΟ, όπου κάθε χώρα πρέ­πει να πλη­ρώ­νει πλέ­ον ό,τι της ανα­λο­γεί, σφρά­γι­σμα συνό­ρων με το Μεξι­κό, δια­κο­πή των δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων για νέες εμπο­ρι­κές διε­θνείς συμ­φω­νί­ες, τιμω­ρία των διε­φθαρ­μέ­νων πολι­τι­κών και δημο­σιο­γρά­φων του κατε­στη­μέ­νου της Ουά­σιγ­κτον που προ­στα­τεύ­ουν τους αερι­τζή­δες της Γουόλ Στριτ… Και, βέβαια, κατάρ­γη­ση των νόμων προ­στα­σί­ας των από­ρων, που φόρ­τω­σαν πολ­λά δισ. στους ώμους της συρ­ρι­κνω­μέ­νης μεσαί­ας τάξης.

Από εκεί και πέρα, η εκλο­γι­κή μάζα ήταν έτοι­μη να δεχτεί τη δημα­γω­γία και τον λαϊ­κι­σμό, την προ­σβλη­τι­κή γλώσ­σα, την πολε­μι­κή, σχε­δόν εμφυ­λιο­πο­λε­μι­κή, γλώσ­σα. Και τα αφτιά ήσαν σφρα­γι­σμέ­να στον ορθό λόγο ακό­μη και στις μετριο­πα­θείς παρεμ­βά­σεις του ρεπου­μπλι­κα­νι­κού κατε­στη­μέ­νου.

Σε προη­γού­με­νο άρθρο μας στα «ΝΕΑ» (7/11/2016) είχα­με ανα­φερ­θεί στις ανα­λύ­σεις της φιλο­σό­φου Χάνα Αρεντ για την ψυχο­λο­γι­κή προ­ε­τοι­μα­σία των λαών του Μεσο­πο­λέ­μου στην επέ­λα­ση των ολο­κλη­ρω­τι­κών ιδε­ο­λο­γι­κών και, τελι­κά, του Χίτλερ και του πολέ­μου. Τα φαι­νό­με­να εκεί­νης της επο­χής είναι πλέ­ον φανε­ρά στην ήπει­ρό μας, και μάλι­στα πριν από την εκλο­γή Τραμπ. Με την εκλο­γή Τραμπ ίσως ενι­σχυ­θούν τα φαντά­σμα­τα που προ­κά­λε­σαν το Brexit, και το λαϊ­κι­στι­κό κίνη­μα που δια­βρώ­νει στα­θε­ρά τις αξί­ες της μετα­πο­λε­μι­κής Ευρώ­πης. Απει­λούν ώς και την Ευρω­παϊ­κή Ενω­ση. Μετα­νά­στευ­ση και παγκο­σμιο­ποί­η­ση θολώ­νουν τον ορθο­λο­γι­σμό και ροκα­νί­ζουν τη Δημο­κρα­τία.

Ανε­ξάρ­τη­τα από το αν θα τηρή­σει ο νέος πρό­ε­δρος τις υπο­σχέ­σεις του, η Ευρώ­πη οφεί­λει να σκε­φτεί και να δρά­σει οργα­νω­μέ­να στον έλεγ­χο των επι­πτώ­σε­ων της ανοι­χτής παγκό­σμιας αγο­ράς, στη συγκέ­ντρω­ση του πλού­του σε όλο και λιγό­τε­ρους και στην αντι­με­τώ­πι­ση του μετα­να­στευ­τι­κού κύμα­τος.

Το ερώ­τη­μα που τίθε­ται σήμε­ρα πια είναι αν μπο­ρού­με να δια­χει­ρι­στού­με τις αντι­φά­σεις που ανα­φύ­ο­νται από την «τρί­τη κρί­ση της παγκο­σμιο­ποί­η­σης (Ντά­νι Ρόντρικ, «Το παρά­δο­ξο της παγκο­σμιο­ποί­η­σης»): πώς δηλα­δή θα μπο­ρέ­σου­με να ανα­κό­ψου­με τον δρό­μο προς τον απο­μο­νω­τι­σμό, τον εθνι­κι­σμό και τελι­κά τον ολο­κλη­ρω­τι­σμό. Δύσκο­λο εγχεί­ρη­μα. Και συνε­πώς, οι προ­γνώ­σεις σκο­τει­νές και ίσως ανα­τρι­χια­στι­κές.


To άρθρο του Αντώ­νη Π. Τρί­φυλ­λη δημο­σιεύ­θη­κε στην εφη­με­ρί­δα Τα Νέα.

meyer1