Η Ευγε­νία Φακί­νου στο τελευ­ταίο της μυθι­στό­ρη­μα, «Στο αυτί της αλε­πούς», περι­γρά­φει πρό­σω­πα, τόπους και κατα­στά­σεις όπου συνέ­βα­λαν με τον τρό­πο τους, στην ουσια­στι­κή δια­μόρ­φω­ση της σύγ­χρο­νης ελλη­νι­κής Ιστο­ρί­ας. Μια ανθρω­πο­γε­ω­γρα­φία με ευδιά­κρι­τα χαρα­κτη­ρι­στι­κά, από τις αρχές του προη­γού­με­νου αιώ­να μέχρι και τις μέρες μας, που διεισ­δύ­ει στον καθη­με­ρι­νό μόχθο της επι­βί­ω­σης, του έρω­τα, της ανά­γκης, της θυσί­ας, της απου­σί­ας. Είναι το 17ο βιβλίο της συγ­γρα­φέ­ως και στη συνέ­ντευ­ξη που ακο­λου­θεί, η Ευγε­νεία Φακί­νου μοι­ρά­ζε­ται μαζί μας τα μυστι­κά του.

Πως αισθά­νε­στε μετά το 17ο βιβλίο σας και ποια είναι τα πράγ­μα­τα που πιστεύ­ε­τε ότι έχε­τε «κατα­κτή­σει» ως συγ­γρα­φέ­ας;

Πρώ­τα απ’ όλα είμαι ευγνώ­μων που υπάρ­χω ακό­μα (αυτό δεν είναι ούτε αυτο­νό­η­το, ούτε δεδο­μέ­νο). Έπει­τα είμαι απο­ρη­μέ­νη μ’ όλα αυτά τα θέμα­τα που βγή­καν από μέσα μου. Κι ύστε­ρα, αισθά­νο­μαι «κατοι­κη­μέ­νη» από τους ήρω­ες και τις ηρω­ί­δες που κατά και­ρούς ασχο­λή­θη­κα μαζί τους. Έχου­με μια διαρ­κή συνο­μι­λία, δεν είναι «τελειω­μέ­νοι» για μένα, εξα­κο­λου­θούν να ζουν, και μερι­κοί απ’ αυτούς επα­νέρ­χο­νται. Για να είμαι απο­λύ­τως ειλι­κρι­νής, δεν ξέρω τι έχω «κατα­κτή­σει» ως συγ­γρα­φέ­ας. Προ­σπα­θώ κάθε φορά να είμαι συνε­πής με το θέμα μου και όσο πιο κοντά στους ήρω­ες και τις ηρω­ί­δες μου.

Είστε από τις λίγες/λίγους σύγχρονους έλληνες συγγραφείς που διαβάζονται διαχρονικά από γενιές αναγνωστών. Τι πιστεύετε ότι υπάρχει μέσα στην γραφή σας για να συμβεί αυτό;

Αυτό είναι κάτι στο οποίο ο συγ­γρα­φέ­ας αδυ­να­τεί ν’ απα­ντή­σει. Δε γνω­ρί­ζω τι είναι αυτό που εκτι­μούν οι ανα­γνώ­στες. Ίσως δια­κρί­νουν αυτή την ειλι­κρί­νεια και τη συνέ­πεια που προ­α­νέ­φε­ρα. Ίσως…

Ποιές ήταν οι αφορμές για να ξεκινήσετε το «Στο αυτί της αλεπούς»;

Είμαι σε μια ηλι­κία που συνή­θως κάνου­με απο­λο­γι­σμούς, που σκε­φτό­μα­στε τη ζωή μας και τα γεγο­νό­τα που ζήσα­με. Όμως η προ­σω­πι­κή ζωή του καθε­νός από εμάς συν­δέ­ε­ται και επη­ρε­ά­ζε­ται από το ιστο­ρι­κό πλαί­σιο, από την Ιστο­ρία και τις ανα­τρο­πές της. Μία από τις συγ­γρα­φι­κές μου εμμο­νές είναι να μπλέ­κω τη μεγά­λη ιστο­ρία του τόπου με τις μικρές ιστο­ρί­ες των ανθρώ­πων.

mustika1-thumb-large

Πως χτίσατε την αφήγηση σας όπως αποτυπώνεται στο βιβλίο;

Υπήρ­χε μια δυσκο­λία επει­δή χρο­νι­κά το μυθι­στό­ρη­μα απλώ­νε­ται σε πάνω από εκα­τό χρό­νια. Είχα απο­φα­σί­σει να κάνω κάθε τόσο χρο­νι­κά άλμα­τα δέκα, είκο­σι χρό­νων, οι ανα­δρο­μές που θα κάλυ­πταν τα κενά να είναι μικρές και περιε­κτι­κές, να λένε με οικο­νο­μία ό, τι θα έπρε­πε να ειπω­θεί. Πάντα κάνω μια ενδε­λε­χή έρευ­να, κατα­γρά­φω πλη­ρο­φο­ρί­ες, κάνω επι­τό­πια έρευ­να, ξανα­πάω σε τόπους που ήδη γνω­ρί­ζω καλά αλλά που θέλω να ξανα­δώ με άλλο μάτι. Κάνω ένα είδος σενα­ρί­ου, ανα­λύω και συν­θέ­τω τους χαρα­κτή­ρες, κι έχω ήδη στο μυα­λό μου ένα τέλος, έστω κι αν στην πορεία του γρα­ψί­μα­τος το αλλά­ξω.

Οι καταλυτικές ιστορικές περίοδοι αυτής της χώρας είναι πολλές και τραυματικές. Οι συνέπειες των πληγών αυτών στους απλούς ανθρώπους φαίνονται καθαρά στο βιβλίο σας. Πως τα καταφέρατε να το δείξετε, αφήνοντας έξω τις προκαταλήψεις;

Προ­σπά­θη­σα να μην πάρω τα δίκια κανε­νός, να είμαι όσο το δυνα­τόν αμε­ρό­λη­πτη αλλά συμ­βα­τή με τα χαρα­κτη­ρι­στι­κά του κάθε ήρωα. Τους ήρω­ες ακο­λου­θού­σα, ήρω­ες όμως που εγώ είχα επι­λέ­ξει, άρα μέσα από αυτούς εκφρά­ζω και τη θέση μου, πολι­τι­κά και αισθη­τι­κά.

Αυτό το πανόραμα της Ελλάδας μέσα από το οποίο ταξιδεύουμε στο βιβλίο, αυτό το ψηφιδωτό ανθρώπων και τόπων, διαμόρφωσε ως έναν βαθμό το σημερινό τέλμα το οποίο βιώνουν πολλοί συνανθρωποί μας;

Παρα­τή­ρη­σα καθώς μελε­τού­σα την ιστο­ρία αυτών των εκα­τό χρό­νων, μια περιο­δι­κό­τη­τα. Κάτι σαν κυμα­τι­σμό των γεγο­νό­των. Περιό­δους επι­τυ­χί­ας του Έθνους, ανά­τα­σης, ευη­με­ρί­ας, ηρε­μί­ας, δημο­κρα­τί­ας, στην κορυ­φή του κύμα­τος δηλα­δή. Και ξαφ­νι­κά κάτι συμ­βαί­νει και πέφτου­με στα βάθη, με ανυ­πο­λη­ψία, φτώ­χεια, δικτα­το­ρί­ες ή από­πει­ρες, απελ­πι­σία, σκέ­φτε­σαι «πάει αυτό ήταν τελειώ­σα­με» και μετά από πολ­λούς κόπους και χρό­νους, ξεκι­νά­με πάλι προς τα επά­νω. Ας περι­μέ­νου­με λοι­πόν το επό­με­νο κύμα.

Οι ήρωες κρύβουν πολλά μυστικά. Δυσκολεύονται να μιλήσουν, να εμπιστευθούν. Γιατί συμβαίνει αυτό;

Πράγ­μα­τι δυσκο­λεύ­ο­νται αλλά σχε­δόν όλοι βρί­σκουν κάποιον για να εκμυ­στη­ρευ­τούν τις μύχιες σκέ­ψεις τους (έστω κι αυτός είναι μια κού­κλα βιτρί­νας, ο κύριος Ντί­κενς). Πάντως είναι γεγο­νός ότι οι άνθρω­ποι δεν ανοί­γο­νται εύκο­λα, δεν απο­κα­λύ­πτουν τα βαθιά μυστι­κά τους, από φόβο μήπως εκτε­θούν.

Έχετε βρεθεί προ εκπλήξεως; Να ομολογήσετε κάτι σε…αυτί που δεν ήταν ικανό ή έτοιμο να ακούσει;

Όλοι έχου­με πάθει κάτι παρό­μοιο. Σε μένα συνέ­βη στην παι­δι­κή μου ηλι­κία και νομί­ζω ότι με σημά­δε­ψε. Μάλι­στα, θυμά­μαι, ότι τη μέρα που απο­κα­λύ­φθη­κε κάτι που είχα εμπι­στευ­θεί σε ακα­τάλ­λη­λα αυτιά, χτυ­πού­σα το στό­μα μου και μάλω­να τον εαυ­τό μου. Κι αυτά, σ’ εκεί­νη τα σκο­τει­νά χρό­νια της παι­δι­κής μας ηλι­κί­ας, απο­κτούν μεγά­λη βαρύ­τη­τα.

Ήταν τελικά ο 20ος αιώνας μια ιστορική περίοδος θαυμαστή για την πρόοδο της, αλλά και θανάσιμα εγωπαθητική λόγω των μεγάλων καταστροφών που επέφερε;

Ποιος αιώ­νας δεν είχε αντι­φα­τι­κά στοι­χεία; Έτσι είναι η ιστο­ρία, έτσι είναι η ζωή.

Όταν κάθεστε να γράψετε, τι μέθοδο ακολουθείτε;

Εν μέρει έχω ήδη απα­ντή­σει. Από τη στιγ­μή που αισθά­νο­μαι ότι έχω όλο το υλι­κό, ο χρό­νος γρα­ψί­μα­τος είναι πολύ πυκνός. Γρά­φω καθη­με­ρι­νά, πολ­λές ώρες, δε βγαί­νω από το σπί­τι μου παρά ελά­χι­στες φορές, δεν υπάρ­χουν Κυρια­κές και σχό­λες, αδυ­να­τώ να εγκα­τα­λεί­ψω το γρά­ψι­μο έστω και για μια μέρα.

Ποια είναι τα μελλοντικά σας σχέδια;

Ποτέ δεν κάνω σχέ­δια για το μέλ­λον. Ό, τι προ­κύ­ψει. Η ζωή είναι γεμά­τη εκπλή­ξεις.

Νίκος Κουρ­μου­λής

323ce52f-5418-4a7b-8943-159535136a8f