Τελι­κά δεν ήταν το σκαν­δα­λά­κι με τους δύο συγ­γρα­φείς που ήθε­λαν να είναι κρι­τές και κρι­νό­με­νοι, το θέμα που είχε σπρώ­ξει, ακρι­βώς ένα μήνα πριν, τον Ανα­πλη­ρω­τή Υπουρ­γό Πολι­τι­σμού Κώστα Τζα­βά­ρα να ζητή­σει -και να πετύ­χει- την παραί­τη­ση του Δ.Σ. του Εθνι­κού Κέντρου Βιβλί­ου και της διευ­θύ­ντριάς του -τα οκτώ τελευ­ταία χρό­νια- Κατρίν Βελισ­σά­ρη. Ο κ. υπουρ­γός είχε άλλα στο νου του.

Ήδη τότε είχε κάνει εντύ­πω­ση η υπερ­βο­λι­κή αντί­δρα­ση του υπουρ­γού. Ενώ στο συγκε­κρι­μέ­νο θέμα ο υπουρ­γός πράγ­μα­τι μπο­ρού­σε να γρι­νιά­ξει για την πλημ­με­λή παρα­κο­λού­θη­ση του προ­γράμ­μα­τος φιλα­να­γνω­σί­ας, η (βίαιη) αντί­δρα­σή του πήγαι­νε να αμφι­σβη­τή­σει όλη τη λει­τουρ­γία του ΕΚΕΒΙ, ακυ­ρώ­νο­ντας και δια­γρά­φο­ντας ό,τι θετι­κό ο φορέ­ας αυτός έχει κάνει τα τελευ­ταία χρό­νια για το βιβλίο στην Ελλάδα.

Τον μήνα που μας πέρα­σε κάποιες φήμες έφερ­ναν τον υπουρ­γό να ψάχνει για αντι­κα­τα­στά­τες για τις θέσεις του Προ­έ­δρου και του Διευ­θυ­ντή επι­κοι­νω­νώ­ντας  με γνω­στά ονό­μα­τα της λογο­τε­χνί­ας και της δημο­σιο­γρα­φί­ας. Οι φήμες αυτές πιστο­ποιού­σαν μεν ότι τα ονό­μα­τα αυτά είχαν αρνη­θεί την προ­σφο­ρά, άφη­ναν όμως την ελπί­δα ότι, τελι­κά, ο υπουρ­γός δεν θα έκλει­νε το ΕΚΕΒΙ, απλώς θα προ­σπα­θού­σε να  τοπο­θε­τή­σει μια νέα ηγεσία.

Φρού­δες οι ελπί­δες. Ο υπουρ­γός -και όσοι τον συμ­βού­λευ­σαν και όσοι ενέ­κρι­ναν το σχέ­διό του- είναι προ­φα­νώς της αντί­λη­ψης “πονά­ει κεφά­λι, κόβει κεφά­λι”. Ακό­μα κι αν δεχτού­με ότι το ΕΚΕΒΙ “δεν επι­τύγ­χα­νε πλέ­ον τον στό­χο του” και ότι “δεν υπάρ­χει η δυνα­τό­τη­τα να δια­σπά­ται η κρα­τι­κή δρά­ση σε αυτό­νο­μους θύλα­κες λήψης απο­φά­σε­ων, που μάλ­λον σύγ­χυ­ση προ­κα­λούν” (αυτές ήταν οι δύο επί­ση­μες δικαιο­λο­γί­ες για το κλεί­σι­μο του οργα­νι­σμού), ο υπουρ­γός θα μπο­ρού­σε να ασχο­λη­θεί με την ανα­βάθ­μι­ση και τον επα­να­προσ­διο­ρι­σμό της δρά­σης του Κέντρου, να συζη­τή­σει με τους ενδια­φε­ρό­με­νους (συγ­γρα­φείς και εκδό­τες), να θεσπί­σει ίσως νέα μπά­τζετ, να ζητή­σει συγκε­κρι­μέ­νες πρω­το­βου­λί­ες. Αυτά θα έκα­νε οποιοσ­δή­πο­τε σώφρων και ψύχραι­μος υπουρ­γός Πολι­τι­σμού που θα αγα­πού­σε πραγ­μα­τι­κά τα γράμ­μα­τα, τις τέχνες και τον Πολι­τι­σμό. Διό­τι ο Πολι­τι­σμός -το ξέρουν και τα μικρά παι­διά αυτό, δεν το έχουν μάθει όμως ακό­μα οι ελλη­νι­κές κυβερ­νή­σεις- έχει ανά­γκη από πραγ­μα­τι­κό και όχι ρητο­ρι­κό ενδια­φέ­ρον, έχει ανά­γκη από μη γρα­φειο­κρα­τι­κούς φορείς, όπως έχει επί­σης ανά­γκη από χρή­μα­τα. Τα υπό­λοι­πα -περί συγ­χύ­σε­ων κ.λπ.- είναι μονά­χα για τα μάτια του κόσμου, ένα είδος ιδιό­τυ­που λαϊ­κι­σμού που απο­φεύ­γει την ουσία και προ­σπα­θεί να φανεί πολι­τι­κώς ορθός.

Άλλω­στε τι έχει να προ­τεί­νει ο υπουρ­γός; Να επα­νέλ­θουν όλα στη Διεύ­θυν­ση Γραμ­μά­των του υπουρ­γεί­ου, όπως ήταν επί χρό­νια. Θα έχου­με, με άλλα λόγια, ό,τι είχα­με πάντα. Κι από το λίγο, που δεν μας άρε­σε, το βιβλίο τώρα θα έχει το τίπο­τα. Και θα μας αρέ­σει (ελπί­ζει ο υπουργός).

Ενδια­φέ­ρον θα έχει να δού­με τι πρό­κει­ται να συμ­βεί με τα τρία ή τέσ­σε­ρα πολύ θετι­κά πράγ­μα­τα που κατά­φε­ρε το ΕΚΕΒΙ τα τελευ­ταία χρό­νια, όπως ο δια­δι­κτυα­κός τόπος της Βιβλιο­νέτ (ένα εξαι­ρε­τι­κά χρή­σι­μο εργα­λείο για ανα­γνώ­στες αλλά και επαγ­γελ­μα­τί­ες του χώρου), όπως το πρό­γραμ­μα “Φρά­σις” (που προ­βλέ­πει την οικο­νο­μι­κή ενί­σχυ­ση των ξένων εκδο­τών που θα μετα­φρά­ζουν ελλη­νι­κή λογο­τε­χνία) ή όπως η οργά­νω­ση της (πετυ­χη­μέ­νης παρά τα προ­βλή­μα­τα της περα­σμέ­νης χρο­νιάς, όπου ένας μεγά­λος αριθ­μός πολύ γνω­στών εκδο­τι­κών οίκων αρνή­θη­κε να ανέ­βει στη Θεσ­σα­λο­νί­κη, δια­μαρ­τυ­ρό­με­νοι για τα υπερ­βο­λι­κά κόστη στα οποία τους ανα­γκά­ζει η μετα­κί­νη­ση αλλά και ο οργα­νι­σμός της HELEXPO) Έκθε­σης Βιβλί­ου της Θεσ­σα­λο­νί­κης. Η  έκθε­ση αυτή, ενταγ­μέ­νη στα προ­γράμ­μα­τα ΕΣΠΑ (αλή­θεια, μετα­φέ­ρε­ται έτσι εύκο­λα ένα πρό­γραμ­μα ΕΣΠΑ από φορέα σε φορέα;) έχει ήδη ανα­κοι­νω­θεί για τον προ­σε­χή Απρί­λιο, και θα πρέ­πει να γίνει ένας αγώ­νας δρό­μου (και πολ­λές συζη­τή­σεις με τους εκδό­τες) ώστε να μην πέσει κι αυτή θύμα των περί­ερ­γων δια­θέ­σε­ων του υπουργού.

Εξάλ­λου -κι επει­δή το δις εξα­μαρ­τείν δεν είναι χώρας σοφής- είναι πολ­λοί οι ξένοι εκδό­τες οι οποί­οι περι­μέ­νουν τα χρή­μα­τα που έχουν εγκρι­θεί ήδη από το πρό­γραμ­μα “Φρά­σις”. Μια δεύ­τε­ρη καθυ­στέ­ρη­ση ή και ακύ­ρω­ση του προ­γράμ­μα­τος (το οποίο κάπο­τε ήταν στα χέρια της Διεύ­θυν­σης Γραμ­μά­των και Τεχνών στην οποία υπο­τί­θε­ται πως επα­νέρ­χε­ται) θα μας κάνει ρεζί­λι σε διε­θνές επί­πε­δο χει­ρό­τε­ρα από οποιο­δή­πο­τε εξώ­φυλ­λο της Bild.