Με ένα πλού­σιο και εξαι­ρε­τι­κά ενδια­φέ­ρον εκδο­τι­κό πρό­γραμ­μα θα ολο­κλη­ρω­θεί η χρο­νιά αυτή για τις Εκδό­σεις Καστα­νιώ­τη. Δίνο­ντας χώρο στη λογο­τε­χνι­κή πολυ­φω­νία και την ποιο­τι­κή γρα­φή, αλλά και εκδί­δο­ντας έργα μέσα από τα οποία ανα­δει­κνύ­ο­νται οι προ­βλη­μα­τι­σμοί της επο­χής, το νέο μας πρό­γραμ­μα περι­λαμ­βά­νει βιβλία σημα­ντι­κών και δια­κε­κρι­μέ­νων ελλή­νων και ξένων συγ­γρα­φέ­ων από τα πεδία της πεζο­γρα­φί­ας, της ποί­η­σης και των επι­στη­μών.   Με λίγα λόγια: Στη σει­ρά της ελλη­νι­κής πεζο­γρα­φί­ας η Κατε­ρί­να Αγγε­λά­κη-Ρουκ συνο­μι­λεί με τον εαυ­τό της στο βιβλίο Της μονα­ξιάς διπρό­σω­ποι μονό­λο­γοι, σε μια σει­ρά εξο­μο­λο­γή­σε­ων για τη σχέ­ση με τον χρό­νο, τη μελαγ­χο­λία και τη μονα­ξιά. Ο Κωστής Γκι­μο­σού­λης στο αφή­γη­μα Ο Μέσα και ο Έξω πραγ­μα­τεύ­ε­ται θέμα­τα όπως ο έρω­τας, ο θάνα­τος, η τέχνη και η ζωή, καθώς και άλλα μικρά μα εξί­σου ενδια­φέ­ρο­ντα. Το άγγιγ­μα είναι η βασι­κή μορ­φή επι­κοι­νω­νί­ας στη συλ­λο­γή διη­γη­μά­των της Μαρί­ας Κου­γιουμ­τζή Όλα μπο­ρούν να συμ­βούν μ’ ένα άγγιγ­μα, όπου οι άνθρω­ποι αντα­μώ­νουν ή χωρί­ζο­νται με ανά­λα­φρα ή βίαια αγγίγ­μα­τα, αγγίγ­μα­τα όλων των ειδών: ερω­τι­κά, σεξουα­λι­κά, κοι­νω­νι­κά, πολι­τι­κά, μυστή­ρια. Ο Μιχά­λης Μοδι­νός με το μυθι­στό­ρη­μα Εκουα­τό­ρια μάς ταξι­δεύ­ει σε «ανε­ξε­ρεύ­νη­τα» εδά­φη, στην καρ­διά της Αφρι­κής τον 19ο αιώ­να και στην τρα­γι­κή ιστο­ρία μιας ανέ­φι­κτης ουτο­πί­ας. Στις πρώ­τες δεκα­ε­τί­ες του 20ού αιώ­να, στα χρό­νια του Α΄ Παγκο­σμί­ου Πολέ­μου και του Εθνι­κού Διχα­σμού μάς μετα­φέ­ρει η Ελέ­νη Πριο­βό­λου με το μυθι­στό­ρη­μά Μετά φόβου, ένα βιβλίο για την ανα­ζή­τη­ση της ελευ­θε­ρί­ας, για τον φόβο και την υπο­τα­γή, για τα όνει­ρα και τις αυτα­πά­τες. Με επί­με­τρο του ίδιου του συγ­γρα­φέα θα επα­να­κυ­κλο­φο­ρή­σει σε νέα, συμπλη­ρω­μέ­νη έκδο­ση Ο έβδο­μος ελέ­φα­ντας, το πρώ­το μυθι­στό­ρη­μα του Αλέ­ξη Στα­μά­τη, όπου ανα­δει­κνύ­ε­ται πως η μεγα­λύ­τε­ρη μαγεία είναι η ίδια η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα. Η Μαριάν­να Τζιαν­τζή λέει Αντίο στις αυλές των θαυ­μά­των μ’ ένα μυθι­στό­ρη­μα όπου το παρελ­θόν ρίχνει το φως και τη σκιά του στις ιστο­ρί­ες και τις ζωές των ηρώ­ων του σήμε­ρα. Η μετα­κό­μι­ση είναι το νέο μυθι­στό­ρη­μα της Φωτει­νής Τσα­λί­κο­γλου, όπου μέσα σε μια νύχτα του χει­μώ­να του 2019 η ηλι­κιω­μέ­νη ηρω­ί­δα της πραγ­μα­το­ποιεί το παι­δι­κό της όνει­ρο, σ’ ένα βιβλίο για τη σχέ­ση με τη μνή­μη, τον χρό­νο, την απώ­λεια και τη γρα­φή. Επί­σης, συνε­χί­ζε­ται η δημο­φι­λής σει­ρά αστυ­νο­μι­κών ιστο­ριών που υπο­γρά­φει η Αγγε­λι­κή Νικο­λού­λη, με το μυθι­στό­ρη­μα Έρω­τας δολο­φό­νος, ένα αστυ­νο­μι­κό θρί­λερ βασι­σμέ­νο σε αλη­θι­νή ιστο­ρία, όπου η γυναί­κα-τιμω­ρός ανα­ζη­τεί δικαί­ω­ση για τη γυναί­κα-θύμα. Τέλος, μετά την επι­τυ­χη­μέ­νη έκδο­ση Τόποι της λογο­τε­χνί­ας, θα εκδο­θεί, και πάλι σε συνερ­γα­σία με την Εται­ρεία Συγ­γρα­φέ­ων, ο συλ­λο­γι­κός τόμος Τα πάθη στη λογο­τε­χνία (100 φανα­τι­κοί συγ­γρα­φείς)με επι­μέ­λεια και εισα­γω­γή της Ηρώς Νικο­πού­λου. Στον τόμο αυτό εκα­τό έλλη­νες συγ­γρα­φείς κατα­γρά­φουν και ανα­δια­πραγ­μα­τεύ­ο­νται, με ανέκ­δο­τα κεί­με­νά τους ή δημο­σιευ­μέ­να σε εφη­με­ρί­δες και λογο­τε­χνι­κά περιο­δι­κά, πάθη όλων των εκφάν­σε­ων. Στη σει­ρά «Καστα­νιώ­της Νoir» η Άννα Δάρ­δα-Ιορ­δα­νί­δου υπο­γρά­φει το αστυ­νο­μι­κό μυθι­στό­ρη­μα Μάσκες και σερ­πα­ντί­ντες, όπου δύο συντα­ξιού­χοι καθη­γή­τριες Αγγλι­κής Φιλο­λο­γί­ας γίνο­νται μάρ­τυ­ρες ενός δυστυ­χή­μα­τος και μπλέ­κο­νται σε μια πολύ περί­ερ­γη και πολύ­πλο­κη υπό­θε­ση, σε μια Αθή­να που συγκλο­νί­ζε­ται από δια­δη­λώ­σεις και συγκρού­σεις. Στην ίδια σει­ρά επι­στρέ­φει και ο Ιερώ­νυ­μος Λύκα­ρης, με το μυθι­στό­ρη­μα Άκου, πτώ­μα, να μαθαί­νεις, που δια­δρα­μα­τί­ζε­ται στην καρ­διά και στα σπλά­χνα των αδιά­φθο­ρων της Αστυ­νο­μί­ας, με κεντρι­κό ήρωα έναν κατα­θλι­πτι­κό εισαγ­γε­λέα που δια­κω­μω­δεί τους εφιάλ­τες του με έναν δικής του έμπνευ­σης εγκλη­μα­το­λο­γι­κό ονει­ρο­κρί­τη.   Στη σει­ρά «Συγ­γρα­φείς απ’ όλο τον κόσμο» της ξένης λογο­τε­χνί­ας: Ο μεγά­λος ισραη­λι­νός συγ­γρα­φέας Άμος Οζ στο νέο του βιβλίο Ιού­δας εξε­τά­ζει με τόλ­μη την ίδια την από­φαση για την ίδρυ­ση του κρά­τους του Ισρα­ήλ και τους πολέ­μους που την ακο­λού­θη­σαν. Ανα­ρω­τιέ­ται αν υπήρ­χε εντέ­λει κάποια άλλη ιστο­ρική επι­λογή, ένας άλλος δρό­μος, εντε­λώς δια­φο­ρε­τι­κός, ο δρό­μος όσων, άκρι­τα και αβα­σά­νι­στα, χαρα­κτη­ρί­ζο­νται ενί­οτε «προ­δό­τες». Η ιτα­λί­δα συγ­γρα­φέ­ας Σερέ­να Βιτά­λε στο μυθι­στό­ρη­μά της Ο μακα­ρί­της απε­χθα­νό­ταν τα κου­τσο­μπο­λιά ανα­σκευά­ζει με δεξιο­τε­χνία και χαρί­ζει στον ανα­γνώ­στη ένα «μυθι­στο­ρη­μα­τι­κό ντο­κου­μέ­ντο» γύρω από την αυτο­κτο­νία –και ανα­ρω­τιέ­ται αν ήταν στ’ αλή­θεια αυτο­κτο­νία– του Μαγια­κόφ­σκι. Ύστε­ρα από αλλε­πάλ­λη­λες συλ­λή­ψεις και έχο­ντας εγκα­τα­λεί­ψει τη χώρα της, τη Συρία, η Σάμαρ Γιάζ­μπεκ θα μπο­ρού­σε να ζει μια ήρε­μη ζωή μακριά από την κόλα­ση του πολέ­μου, αλλά προ­τί­μη­σε να δει με τα ίδια της τα μάτια τα βάσα­να του λαού της επι­στρέ­φο­ντας στη χώρα της νύχτα και περ­νώ­ντας μέσα από μια τρύ­πα ενός αγκα­θω­τού συρ­μα­το­πλέγ­μα­τος στα σύνο­ρα με την Τουρ­κία. Οι Πύλες του Τίπο­τα δεν είναι μόνο ένα ιστο­ρι­κό ντο­κου­μέ­ντο, είναι και ένα σπα­ρα­κτι­κό πεζο­γρά­φη­μα υψη­λής έντα­σης. Ο Μεγά­λος Πόλε­μος του Αλε­ξά­νταρ Γκά­τα­λι­τσα είναι ένα μυθι­στό­ρη­μα επι­κών δια­στά­σε­ων, μια απο­λύ­τως σύγ­χρο­νη αφή­γη­ση για τον Α΄ Παγκό­σμιο Πόλε­μο, το πλέγ­μα των γεγο­νό­των που καθό­ρι­σαν την ιστο­ρία του 20ού αιώ­να. Η αμε­ρι­κα­νι­κή κρι­τι­κή χαι­ρέ­τι­σε σύσ­σω­μη το συγ­γρα­φι­κό ντε­μπού­το του Γκαρθ Γκρίν­γου­ελΑυτό που σου ανή­κει, ένα μυθι­στό­ρη­μα λυρι­κής έντα­σης και ανεν­δοί­α­στου ερω­τι­σμού για τη σεξουα­λι­κή επι­θυ­μία και τις συνέ­πειές της. Μια φρι­κια­στι­κή ιστο­ρία μυστη­ρί­ου τοπο­θε­τη­μέ­νη στο κλει­στο­φο­βι­κό σύμπαν του θρη­σκευ­τι­κού φανα­τι­σμού υπο­γρά­φει ο Μπράιαν Έβεν­σον στις Έσχα­τες μέρες, στή­νο­ντας με μονα­δι­κό τρό­πο μια απί­θα­νη γέφυ­ρα μετα­ξύ του Έντ­γκαρ Άλαν Πόου και του Ντό­ναλντ Μπαρθέλμι.Τον κενυά­τη συγ­γρα­φέα Γκού­γκι Γουά Θιόν­γκο συστή­νουν οι Εκδό­σεις Καστα­νιώ­τη στο ελλη­νι­κό ανα­γνω­στι­κό κοι­νό μέσα από το βιβλίο του Πέτα­λα από αίμα. Ο συγ­γρα­φέ­ας συγκα­τα­λέ­γε­ται στα­θε­ρά μετα­ξύ των διεκ­δι­κη­τών του βρα­βεί­ου Νόμπελ τα τελευ­ταία χρό­νια. Με το βρα­βείο Στρέ­γκα (2015), την υψη­λό­τε­ρη διά­κρι­ση της Ιτα­λί­ας, ο Νικό­λα Λατζόια συστή­νε­ται και αυτός στο ελλη­νι­κό ανα­γνω­στι­κό κοι­νό με το μυθι­στό­ρη­μά του Κτη­νω­δία, περι­γρά­φο­ντας την διά­λυ­ση μιας μεγα­λο­α­στι­κής και διε­φθαρ­μέ­νης οικο­γέ­νειας εργο­λά­βων. Ο γιος είναι το νέο συγκλο­νι­στι­κό μυθι­στό­ρη­μα του Φίλιπ Μάγιερ, ένα έπος για την Αμε­ρι­κή της Άγριας Δύσης. Οι κρι­τι­κοί στην Αμε­ρι­κή έχουν επι­ση­μά­νει πόσο η γρα­φή του συγ­γρα­φέα αντλεί από τη μεγά­λη αμε­ρι­κα­νι­κή παρά­δο­ση, από τον Τζων Στάιν­μπεκ ως τον Κόρ­μακ Μακ­Κάρ­θυ. Ένα απρό­βλε­πτο μυθι­στό­ρη­μα γραμ­μέ­νο από τον Πωλ Μπέι­τι, έναν ιδιο­φυή συγ­γρα­φέα της κωμι­κής λογο­τε­χνί­ας στο από­γειο της δημιουρ­γι­κό­τη­τάς του: Ο που­λη­μέ­νος είναι μια δηκτι­κή σάτι­ρα για την ταυ­τό­τη­τα της σύγ­χρο­νης Αμε­ρι­κής, για την εκκε­ντρι­κή ανα­τρο­φή ενός νεα­ρού άντρα και μια άνευ προη­γου­μέ­νου δίκη στην ιστο­ρία των Ηνω­μέ­νων Πολι­τειών. Μια σύγ­χρο­νη εκδο­χή του μύθου τους Ορφέα και της Ευρυ­δί­κης έρχε­ται από την Σκαν­δι­να­βία και συγκε­κρι­μέ­να από τον σου­η­δό συγ­γρα­φέα Ούλα Νίλ­σον με το μυθι­στό­ρη­μα Ίσι­ντορ και Πάου­λα. Μια φαρ­σο­κω­μω­δία που πει­ρα­μα­τί­ζε­ται με τα όρια της ανθρώ­πι­νης ταυ­τό­τη­τας είναι το μυθι­στό­ρη­μα του μεξι­κα­νού συγ­γρα­φέα Ντά­νιελ Σάδα, που μετα­φρά­ζε­ται για πρώ­τη φορά στην Ελλά­δα, με τίτλο Μία από τις δύο. Στη σει­ρά «Μπεστ Σέλερ» ο Ντον Γουίν­σλο­ου με το Καρ­τέλ υπο­γρά­φει ένα έπος για έναν αμεί­λι­κτο πόλε­μο που μαί­νε­ται στα σύνο­ρα ΗΠΑ και Μεξι­κού. Ο μετρ του σκλη­ρού νουάρ Τζέιμς Έλροϊ χαρα­κτή­ρι­σε το μυθι­στό­ρη­μα αυτό ως το «Πόλε­μος και Ειρή­νη του κόσμου των ναρ­κω­τι­κών». Επί­σης, με την Απο­δο­χή ο βρα­βευ­μέ­νος με Νέμπιου­λα Τζεφ Βάντερ­μιερ ολο­κλη­ρώ­νει την εφιαλ­τι­κή και συνά­μα μαγευ­τι­κή ιστο­ρία επι­στη­μο­νι­κής φαντα­σί­ας Η τρι­λο­γία της Νότιας Ζώνης. Στη σει­ρά «Εικο­στός Αιώ­νας» θα κυκλο­φο­ρή­σει το μυθι­στό­ρη­μα του Σίν­κλερ Λιού­ις Δε γίνο­νται αυτά εδώ, ένα απί­στευ­τα διο­ρα­τι­κό και επί­και­ρο βιβλίο, γραμ­μέ­νο στη διάρ­κεια της Μεγά­λης Οικο­νο­μι­κής Ύφε­σης, όταν η χώρα δεν είχε ακό­μη συναί­σθη­ση της επι­θε­τι­κό­τη­τας του Αδόλ­φου Χίτλερ. Ο Λιού­ις αντι­πα­ρα­θέ­τει την οξεία πολι­τι­κή σάτι­ρα με την ανα­τρι­χια­στι­κά ρεα­λι­στι­κή άνο­δο στην εξου­σία ενός προ­έ­δρου που μετε­ξε­λίσ­σε­ται σε δικτά­το­ρα για να σώσει το έθνος από τις απά­τες της κοι­νω­νι­κής πρό­νοιας, το σεξ, το έγκλη­μα και τον φιλε­λεύ­θε­ρο Τύπο. Τέλος, στη σει­ρά «Κλα­σι­κή Βιβλιο­θή­κη» συγκε­ντρώ­σα­με τέσ­σε­ρις ιστο­ρί­ες, ενδει­κτι­κές του απα­ρά­μιλ­λου ύφους του Τόμας Χάρ­ντυ, στον τόμο Ο παρα­στρα­τη­μέ­νος εφη­μέ­ριος και άλλες ιστο­ρί­ες.   Με την απώ­λεια του Κωστή Παπα­γιώρ­γη να είναι ακό­μα νωπή, το τελευ­ταίο του χει­ρό­γρα­φο με τον τίτλο Ο εαυ­τόςπρο­σθέ­τει άλλη μια πολύ­τι­μη ψηφί­δα στο ψηφι­δω­τό των δοκι­μί­ων του που φώτι­σαν τα σκο­τει­νά βάθη της ανθρώ­πι­νης ψυχής.   Στις υπό­λοι­πες σει­ρές θα κυκλο­φο­ρή­σουν επί­σης ενδια­φέ­ρο­ντα και αξιό­λο­γα βιβλία, όπως: Ποί­η­ση: Κωμω­δία παρε­ξη­γή­σε­ων του Νίκου Λαμπρό­που­λουΈκτη αίσθη­ση του Γιάν­νη Σκλη­βα­νιώ­τη. Πολι­τι­κή-Ιστο­ρία / Μαρ­τυ­ρί­ες-Βιο­γρα­φί­ες: Σκέ­ψεις για τον 21ο αιώ­να του Θάνου Βερέ­μη, Οι Βρε­τα­νοί στην Κύπρο (Φορο­λο­γία και πολι­τι­κή στην πρώ­τη περί­ο­δο της Αγγλο­κρα­τί­ας και το ζήτη­μα του «φόρου υπο­τέ­λειας») του Κύπρου Η. Γιωρ­γαλ­λή, Απόρ­ρη­τος Φάκε­λος 26029/Α: ο ποι­νι­κός φάκε­λος του Νίκου Ζαχα­ριά­δη στην Ασφά­λεια με επι­μέ­λεια και κεί­με­να των Νίκου Ζηρ­γά­νου, Γιώρ­γου Πετρό­που­λου και Νίκου Χατζη­δη­μη­τρά­κου (η έκδο­ση πραγ­μα­το­ποιεί­ται σε συνερ­γα­σία με την Εφη­με­ρί­δα των Συντα­κτών), Απο­στο­λή «Περι­κλής» [Τα επί­ση­μα αρχεία του Γρα­φεί­ου Στρα­τη­γι­κών Υπη­ρε­σιών (OSS) των ΗΠΑ στην κατε­χό­με­νη Ελλά­δα (Μάιος-Οκτώ­βριος 1944)] με μετά­φρα­ση και εισα­γω­γή του Ηλία Θερ­μούΚαζαν­τζά­κης – Ζορ­μπάς: μια αλη­θι­νή φιλία  του Γιώρ­γου Στα­σι­νά­κη. Πολι­τι­κή και Οικο­νο­μία της Υγεί­ας: 100 βασι­κές έννοιες φαρ­μα­κο­οι­κο­νο­μί­ας και αξιο­λό­γη­σης τεχνο­λο­γί­ας υγεί­ας με κεί­με­να των  Ηλία Κυριό­που­λουΦώτη Ντε­μού­ση, και Κώστα Αθα­να­σά­κηΗ συμ­με­το­χή των ασθε­νών στο κόστος φρο­ντί­δας της υγεί­ας (Μια προ­σέγ­γι­ση για τη φαρ­μα­κευ­τι­κή περί­θαλ­ψη) με κεί­με­να των Ελευ­θε­ρί­ας Καρα­μπλή, Ανα­στα­σί­ας Πετρο­πού­λου, Ηλία Κυριό­που­λου, Νίκου Οικο­νό­μου, Δημή­τρη Ζάβρα, Κώστα Αθα­να­σά­κη, Ελπί­δας Πάβη, Γιάν­νη Κυριό­που­λουΤο ταξί­δι των γυναι­κών με καρ­κί­νο του μαστού (Μια προ­σέγ­γι­ση της δια­χεί­ρι­σης της νόσου στην Ελλά­δα) με κεί­με­να των Βασι­λι­κής Τσιά­ντου, Ελευ­θε­ρί­ας Καρα­μπλή, Άννας Μάι­να, Κατε­ρί­νας Μυλω­νά, Δημή­τρη Ζάβρα, Κώστα Αθα­να­σά­κη, Ανα­στά­ση Σκρου­μπέ­λου, Ελπί­δας Πάβη και Γιάν­νη Κυριό­που­λου. Νεα­νι­κή Βιβλιο­θή­κη: Ο Καρλ, ο Φριτς και το αυγό της ευτυ­χί­ας του πολυ­βρα­βευ­μέ­νου Βασί­λη Παπα­θε­ο­δώ­ρου, με εικο­νο­γρά­φη­ση της Λίλας Καλο­γε­ρή. Τέλος, για να υπο­δε­χτού­με με χαμό­γε­λα το 2017 ετοι­μά­ζου­με ένα χιου­μο­ρι­στι­κό ημε­ρο­λό­γιο, μια ανθο­λο­γία με τα πιο δημο­φι­λή «τιτι­βί­σμα­τα» που δημο­σιεύ­τη­καν στην ιστο­σε­λί­δα Ο τοί­χος είχε τη δική του υστε­ρία (hysteria.gr):  #2017 … και καλοί τοί­χοι όπου κι αν πας.   Ακο­λου­θεί ανα­λυ­τι­κή ενη­μέ­ρω­ση για κάθε έκδο­ση:

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ, Της μοναξιάς διπρόσωποι μονόλογοι 

«Ήταν μια μέρα παρά­ξε­νη. Μια μονα­ξιά με είχε τυλί­ξει σαν σύν­νε­φο βαρύ. Στρά­φη­κα στην ποί­η­ση, όπως πάντα όταν δυσκο­λεύ­ο­μαι στη ζωή. Αλλά κι εκεί­νη απου­σί­α­ζε. Αυτό το κατα­λα­βαί­νω, σκέ­φτη­κα, αφού η νιό­τη είναι η κύρια πηγή της ποί­η­σης κι ακο­λου­θεί η έμπνευ­ση που γεν­νιέ­ται από το σμί­ξι­μο πόνου και νιό­της. »Και τότε μου ήρθε η ιδέα ν’ απο­κτή­σω έναν και­νούρ­γιο συνο­μι­λη­τή: τον εαυ­τό μου. Ήταν ξαφ­νι­κά πολ­λά που ήθε­λα να τον ρωτή­σω, πάντα το ’θελα, αλλά όλο κάτι άλλο συνέ­βαι­νε, πιο σημα­ντι­κό, και τον ξεχνού­σα. Τώρα τον βάζω απέ­να­ντι στις δύσκο­λες πλη­γές της ζωής μου και του λέω να ξανα­παί­ξει το έργο, που δεν του είχα δώσει ποτέ σημα­σία, να δω πώς αντι­με­τω­πί­ζει τον πόνο, τον καθρέ­φτη με την ανί­ε­ρη επι­και­ρό­τη­τά του, το άδειο –άδειο ακό­μη κι από επι­θυ­μί­ες–, το χρό­νο κ.ά. Έτσι, εγώ κι εγώ συνο­μι­λού­με, κατα­λα­βαί­νει ο ένας τον άλλο, κι αν όχι… θα τα ξανα­πού­με». ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ-ΡΟΥΚ

Κωστής Γκιμοσούλης, Ο Μέσα και ο Έξω, Αφήγημα

Τους χωρί­ζει ένα παρά­θυ­ρο. Απ’ τη μια μεριά ο Μέσα, απ’ την άλλη ο Έξω. Και τα λένε. Για τον έρω­τα, για το θάνα­το, την τέχνη, τη ζωή, την πολι­τι­κή, κι άλλα πιο μικρά μα εξί­σου ενδια­φέ­ρο­ντα. Ο Έξω είναι ο μεγά­λος (στην ηλι­κία) αλλά πιο «τρε­λός». Ο Μέσα είμα­στε όλοι εμείς. Είκο­σι τέσ­σε­ρις συνα­ντή­σεις, όσα και τα γράμ­μα­τα της αλφα­βή­του. Κάθε γράμ­μα και μια λέξη. Κάθε λέξη και μια αφορ­μή. Κάθε συνά­ντη­ση μας πάει παρα­πέ­ρα. Μέχρι το απρό­βλε­πτο τέλος. Μοιά­ζει με θεα­τρι­κό. Με μυθι­στό­ρη­μα. Με είκο­σι τέσ­σε­ρα μικρά γέλια που γίνο­νται ένα μεγά­λο.

Εταιρεία Συγγραφέων, Τα πάθη στη λογοτεχνία (100 φανατικοί συγγραφείς)

Εισαγωγή-Επιμέλεια: Ηρώ Νικοπούλου, Πρόλογος: Δημήτρης Καλοκύρης

Μετά την επι­τυ­χη­μέ­νη έκδο­ση Τόποι της λογο­τε­χνί­ας, η Εται­ρεία Συγ­γρα­φέ­ων συνε­χί­ζει με έναν δεύ­τε­ρο τόμο με τίτλο Τα πάθη στη λογο­τε­χνία. Εκα­τό  συγ­γρα­φείς κατα­γρά­φουν και ανα­δια­πραγ­μα­τεύ­ο­νται, με ανέκ­δο­τα κεί­με­νά τους ή δημο­σιευ­μέ­να σε εφη­με­ρί­δες και λογο­τε­χνι­κά περιο­δι­κά, πάθη όλων των εκφάν­σε­ων. Πάθη κρυ­φά και φανε­ρά, ανο­μο­λό­γη­τες εμμο­νές και συνή­θειες, από τις οποί­ες ο άνθρω­πος τυραν­νιέ­ται, τρέ­φε­ται, παρα­μυ­θιά­ζε­ται, εμπνέ­ε­ται, κακο­φορ­μί­ζει, εγκλω­βί­ζε­ται, πάθη που άλλο­τε προ­σφέ­ρουν ψευ­δαι­σθη­τι­κή διεύ­ρυν­ση των αισθή­σε­ων και περι­στα­σια­κή ευρυ­χω­ρία αισθη­μά­των, άλλο­τε πάλι απλώς μας βυθί­ζουν σ’ ένα πλα­σμα­τι­κό ιδιω­τι­κό σύμπαν, ανα­κου­φί­ζο­ντας προ­σω­ρι­νά τις ανε­πάρ­κειές μας και την αγω­νία της ύπαρ­ξης. Ανα­σφά­λειες, ισο­πε­δω­τι­κή καθη­με­ρι­νό­τη­τα, άγχος θανά­του, μονα­ξιά, όλα μοιά­ζει να τα μπα­λώ­νει ένα πάθος. Άλλω­στε όλες οι αφη­γή­σεις του κόσμου κατα­γί­νο­νται με τα πάθη: τα περι­γρά­φουν, τα εκφρά­ζουν, προ­σπα­θούν να τα κατα­νο­ή­σουν ή να τα τιθα­σεύ­σουν. Από τις αρχαί­ες Μυθο­λο­γί­ες, τις Ιερές Γρα­φές των θρη­σκειών, έως τη σύγ­χρο­νη λογο­τε­χνία, που βρί­σκει τώρα τρό­πους πολύ προ­σω­πι­κούς να αγγί­ξει το ολέ­θριο κατα­γω­γι­κό απο­τύ­πω­μα, που μπο­ρεί και σηκώ­νει στο φως του απλού ηλε­κτρι­κού λαμ­πτή­ρα -κάπο­τε ανα­ζη­τώ­ντας ένα Άλλο Φως- το ματω­μέ­νο χέρι, τον παρα­μορ­φω­μέ­νο εαυ­τό, και κάνει την ανα­γνώ­ρι­ση τολ­μώ­ντας την κατα­γρα­φή.

Μαρία Κουγιουμτζή, Όλα μπορούν να συμβούν μ’ ένα άγγιγμα, Διηγήματα

Βάλ­τοι μες στην ομί­χλη, σπί­τια τιμω­ρί­ας ορθω­μέ­να στο χιό­νι, δωμά­τια κλει­δω­μέ­να, μυστι­κά, κορι­τσά­κια που γαλη­νεύ­ουν τσα­κι­σμέ­νους άντρες, νεα­ρά αγό­ρια που μοιά­ζουν στη νεκρή τους μητέ­ρα και οικειο­ποιού­νται την εμφά­νι­σή της, γυναί­κες άστε­γες που υπο­κύ­πτουν ή εξου­σιά­ζουν τους ευερ­γέ­τες τους, άντρες παρά­φο­ρα ερω­τευ­μέ­νοι, δια­φθο­ρείς, δυνα­μι­κές για­γιά­δες, ήρω­ες που παλεύ­ουν με το βαρύ τους αίμα, με το ένστι­κτο της ζωής και του θανά­του, με τον θηριώ­δη έρω­τα για τον άλλον. Στο βιβλίο της Μαρί­ας Κου­γιουμ­τζή οι άνθρω­ποι αντα­μώ­νουν ή χωρί­ζο­νται, με ανά­λα­φρα ή βίαια αγγίγ­μα­τα. Αγγίγ­μα­τα όλων των ειδών, ερω­τι­κά, σεξουα­λι­κά, κοι­νω­νι­κά, πολι­τι­κά, μυστή­ρια. Σχέ­σεις τρυ­φε­ρές, άγριες, παθια­σμέ­νες, σε και­ρό ειρή­νης και σε και­ρό πολέ­μου. Ανά­γκες ανθρώ­πι­νες και ανά­γκες απάν­θρω­πες. Ένα κοί­ταγ­μα που μέσα από την αγριά­δα του απλώ­νει το χέρι και χαϊ­δεύ­ει τους αδύ­να­μους και τους γονα­τι­σμέ­νους, αλλά και αυτούς που ίπτα­νται στον αέρα, τους ασυμ­βί­βα­στους, τους φτε­ρω­τούς με τα κρυμ­μέ­να φτε­ρά.

Μιχάλης Μοδινός, Εκουατόρια, Μυθιστόρημα

Στον ύστε­ρο 19ο αιώ­να, και ενώ η αποι­κιο­ποί­η­ση της Αφρι­κής βρί­σκε­ται καθ’ οδόν, μια ουτο­πία στή­νε­ται στην καρ­διά της ηπεί­ρου, στα εδά­φη όπου επί αιώ­νες ανα­ζη­τού­νται οι πηγές του Νεί­λου. Ένα άγη­μα Ευρω­παί­ων, Αιγυ­πτί­ων και Σου­δα­νών, υπό την εμπνευ­σμέ­νη καθο­δή­γη­ση του φυσιο­δί­φη, για­τρού και εξε­ρευ­νη­τή Έντουαρντ Σνί­τσερ (ή Εμίν πασά), απο­κό­πτε­ται από τον πολι­τι­σμό, καθώς μια τζι­χα­ντι­στι­κή επα­νά­στα­ση μαί­νε­ται στο Σου­δάν. Στα­δια­κά μια νέα κοι­νω­νία κτί­ζε­ται εκ του μηδε­νός, στην μυθι­κή περιο­χή των Μεγά­λων Λιμνών, την επο­νο­μα­ζό­με­νη Εκουα­τό­ρια. Μέχρι που η Ευρώ­πη απο­φα­σί­ζει να σώσει τα παι­διά της. Ο αφη­γη­τής, ένας Αλε­ξαν­δρι­νός βαμ­βα­κέ­μπο­ρος που έχει μετοι­κή­σει στην Ζαν­ζι­βά­ρη, θα ζήσει την γέν­νη­ση της ουτο­πί­ας· θα ταξι­δέ­ψει στην Εκουα­τό­ρια και θα συν­διοι­κή­σει τα μυθι­κά, ανε­ξε­ρεύ­νη­τα εδά­φη της, έναν ολό­κλη­ρο αιώ­να μετά την επι­στη­μο­λο­γι­κή δια­μά­χη για τις πηγές του Γαλά­ζιου Νεί­λου. Το βιβλίο αυτό είναι η ιστο­ρία του, και ταυ­τό­χρο­να η ιστο­ρία της σωτη­ρί­ας ανθρώ­πων που δεν ήθε­λαν να σωθούν. Ένα συναρ­πα­στι­κό μυθι­στό­ρη­μα, που πραγ­μα­τεύ­ε­ται μετα­ξύ άλλων τη σύγκρου­ση επι­στή­μης και πρω­το­γο­νι­σμού, τις δια­μά­χες περί τις πολι­τι­σμι­κές αξί­ες και τον έρω­τα της περι­πέ­τειας.

Αγγελική Νικολούλη, Έρωτας δολοφόνος (Βασισμένο σε αληθινή ιστορία), Μυθιστόρημα

Ο κοσμο­πο­λί­της επι­χει­ρη­μα­τί­ας που φαντά­ζει ως ο ιδα­νι­κός άντρας για κάθε γυναί­κα: ο αρι­στο­κρα­της, ο «ιππό­της» με τα λου­λού­δια και τα πανά­κρι­βα κοσμή­μα­τα. Η όμορ­φη και ευαί­σθη­τη αερο­συ­νο­δός με την αθω­ό­τη­τα στο βλέμ­μα. Το μοι­ραίο ταξί­δι στη Σαντο­ρί­νη. Η ξεχα­σμέ­νη απο­θή­κη και η θαμ­μέ­νη βαλί­τσα με τα κρυμ­μέ­να μυστι­κά. Ο γάμος-όνει­ρο στην Αυστρία, στη στο­λι­σμέ­νη με εντελ­βάις εκκλη­σία του Γολ­γο­θά. Η σουί­τα πολυ­τε­λούς ξενο­δο­χεί­ου όπου τα κρί­να βάφτη­καν με αίμα. Από την Ελλά­δα ως την Αυστρία και από την Ιθά­κη και τη Σαντο­ρί­νη ως τη λίμνη του παρα­μυ­θέ­νιου Χάλ­στατ, το νέο μυθι­στό­ρη­μα της Αγγε­λι­κής Νικο­λού­λη ξετυ­λί­γει το νήμα μιας σκο­τει­νής υπό­θε­σης. Θύμα­τα γυναί­κες σε μια σει­ρά άγριων εγκλη­μά­των που έρχο­νται στο φως με δια­δο­χι­κές απο­κα­λύ­ψεις και αλλε­πάλ­λη­λες ανα­τρο­πές, καθη­λώ­νο­ντας τον ανα­γνώ­στη. Ένα βιβλίο όπου η γυναί­κα-τιμω­ρός ανα­ζη­τεί δικαί­ω­ση για τη γυναί­κα-θύμα.

Ελένη Πριοβόλου, Μετά φόβου, Μυθιστόρημα

Μέρες του Α΄ Παγκο­σμί­ου Πολέ­μου και του Εθνι­κού Διχα­σμού. Δυο κορί­τσια –φίλες επι­στή­θιες, σχε­δόν αδελ­φές– μεγα­λώ­νουν στην ελλη­νι­κή ύπαι­θρο, μέσα σε περι­βάλ­λον ασφυ­κτι­κό, καθώς το ισχυ­ρό εθι­μι­κό δίκαιο, οι προ­κα­τα­λή­ψεις και η εκπαι­δευ­τι­κή δια­δι­κα­σία τις παγι­δεύ­ουν στο στε­ρε­ό­τυ­πο μοντέ­λο ηθι­κής, εμφυ­σώ­ντας στις ψυχές τους τον φόβο και την ενο­χή. Η Αρί­στη, φύσει ανή­συ­χη, φτά­νει ως την πηγή του φόβου, οδη­γώ­ντας τον εαυ­τό της στη μάθη­ση και την έρευ­να. Παλεύ­ει για να ανα­κα­λύ­ψει αλή­θειες γύρω από το φύλο της, την ανθρώ­πι­νη υπό­στα­σή της, την ελευ­θε­ρία της σκέ­ψης της, την πολι­τι­κή, τον έρω­τα. Η Δια­λε­χτή μένει στα αβα­θή και «σίγου­ρα» νερά, αδρα­νής και περί­τρο­μη, κάνο­ντας κάθε φορά μικρά δει­λά βήμα­τα στη ζωή. Η σχέ­ση των δυο κορι­τσιών δοκι­μά­ζε­ται όταν ανά­με­σά τους μπαί­νει ο Διο­νύ­σης Αρχο­ντής. Έκτο­τε πορεύ­ο­νται με δυο εαυ­τούς. Τον φανε­ρό και τον κρυ­φό. Άλλο­τε παρα­σύ­ρο­νται στις δίνες των συντα­ρα­κτι­κών πολι­τι­κών και κοι­νω­νι­κών γεγο­νό­των και άλλο­τε έλκο­νται από τις χαρές της ζωής. Ένα βιβλίο για την ανα­ζή­τη­ση της ελευ­θε­ρί­ας, για τον φόβο και την υπο­τα­γή, για τα όνει­ρα και τις αυτα­πά­τες.

Αλέξης Σταμάτης, Ο έβδομος ελέφαντας, Μυθιστόρημα (Νέα έκδοση, συμπληρωμένη)

Ένας άντρας εγκα­τα­λεί­πει την πόλη. Αφή­νει πίσω του μια ζωή γεμά­τη οινό­πνευ­μα κι απο­τυ­χη­μέ­νες σχέ­σεις. Με τη Σέρ­κο­βα και τις ανα­μνή­σεις του υπό μάλης κατα­φεύ­γει σ’ ένα κυκλα­δί­τι­κο νησί. Μια  γνω­ρι­μία και το ένστι­κτό της ζωής ενερ­γο­ποιεί ξανά το λεξι­λό­γιο του έρω­τα. Η «απού­σα αλη­θι­νή ζωή» αχνο­φαί­νε­ται και πάλι πίσω απ’ τον παρα­μορ­φω­τι­κό καθρέ­φτη. Ωστό­σο η διψο­μα­νία είναι ένας αει­κί­νη­τος, ευφυ­έ­στα­τος αντί­πα­λος που δεν κάνει δια­κρί­σεις. Ο έρω­τας τον παρα­σύ­ρει σε τόπους που επι­δρούν στον ψυχι­σμό του ολο­έ­να και πιο βίαια: από την Πάρο και το Μόνα­χο, ως το Λον­δί­νο κι ένα ορει­νό χωριό στην Κεντρι­κή Ελλά­δα. Το παι­χνί­δι σκλη­ραί­νει κι όσο πιο ανε­λέ­η­το γίνε­ται  τόσο περισ­σό­τε­ρο απο­δει­κνύ­ε­ται πως η μεγα­λύ­τε­ρη μαγεία είναι η ίδια η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα. Το πρώ­το μυθι­στό­ρη­μα του Αλέ­ξη Στα­μά­τη, σε νέα έκδο­ση, συμπλη­ρω­μέ­νη με επί­με­τρο του συγ­γρα­φέα.

Μαριάννα Τζιαντζή, Αντίο στις αυλές των θαυμάτων, Μυθιστόρημα

Στις 15 Σεπτεμ­βρί­ου του 2001, τρεις παλιοί φίλοι ξεκι­νούν από την Αθή­να για να πάνε στην Ελευ­σί­να, στην κηδεία του Στέ­λιου Καζαν­τζί­δη, χωρίς κανείς τους να είναι τυπι­κός λάτρης του τρα­γου­δι­στή. Πηγαί­νουν για δια­φο­ρε­τι­κούς λόγους ο καθέ­νας: η Λένα για­τί ελπί­ζει να ζωντα­νέ­ψει μια χαμέ­νη αγά­πη· ο Παύ­λος για­τί πάντα κάποιον θυμά­ται· ο Άγγε­λος για να πει αντίο σε όλα. Στη δια­δρο­μή δια­σταυ­ρώ­νο­νται με άλλους ανθρώ­πους, ενώ οι παλιές αυλές των θαυ­μά­των ρίχνουν πάνω τους τη σκιά και το φως τους: η Κρε­βα­το­χώ­ρα της οδού Πανός στην Πλά­κα, το υπό­γειο του Θεά­τρου Τέχνης, το ξενο­δο­χείο των αγω­νι­στών «Ο Άτλας» στην οδό Σοφο­κλέ­ους. Μαζί τους η Αντριά­να που έβρα­σε το χρο­νό­με­τρο μαζί με το αυγό, ο καρα­γκιο­ζο­παί­χτης Νικο­λά­ρας ο εισι­τη­ριο­φυ­γάς, τα εκρη­κτι­κά λου­λού­δια που ζωγρά­φι­ζε ο Θάνος Τσί­γκος, τα πορ­το­κά­λια που κατρα­κύ­λη­σαν στην οδό Αιό­λου, ένα κορι­τσά­κι που χορεύ­ει στο φως του φεγ­γα­ριού κι όλο ρωτά «πότε τελειώ­νει ο χρό­νος;» και άλλοι πολ­λοί. Οι αυλές των θαυ­μά­των χάνο­νται, οι σχέ­σεις δια­λύ­ο­νται, οι μύθοι ξεφτί­ζουν, οι άνθρω­ποι αλλά­ζουν, φεύ­γουν και πάνε μακριά, όμως οι ιστο­ρί­ες τους συνε­χί­ζουν το ταξί­δι τους.

Φωτεινή Τσαλίκογλου, Η μετακόμιση, Μυθιστόρημα

Όταν μεγα­λώ­σω δεν ξέρω τι θα θέλω να κάνω, μπο­ρεί να μου αρέ­σει να γίνω συγ­γρα­φέ­ας και να γρά­φω ιστο­ρί­ες. Μπο­ρεί να θέλω να γίνω για­τρός. Μπο­ρεί να είμαι τυχε­ρή… Να βρω το φάρ­μα­κο που θα διώ­χνει μακριά τις σφαί­ρες, την πεί­να, τα άγρια μάτια. Η Ευρυ­δί­κη Ματ­θαί­ου γεν­νή­θη­κε στην Αθή­να στις 19 Απρι­λί­ου του 1937. Έζη­σε  σε ένα μεγά­λο σπί­τι με την αδελ­φή της, τους γονείς και τη για­γιά της. Από μικρή ονει­ρευό­ταν αλλό­κο­τες ιστο­ρί­ες κι έλε­γε πως όταν γρά­φει γίνε­ται ένας για­τρός που σώζει από βέβαιο θάνα­το. Η μετα­κό­μι­ση είναι η ιστο­ρία της ζωής της. Για την ακρί­βεια είναι ορι­σμέ­να κομ­μά­τια της ζωής της, όπως κατά­φε­ρε να τα ανα­πλά­σει στη μνή­μη της μια νύχτα του χει­μώ­να του 2019: αιφ­νί­διοι θάνα­τοι, αδέ­σπο­τες σφαί­ρες, πόλε­μος, ένα ξένο μωρό στην Κων­στα­ντι­νού­πο­λη γίνε­ται δικό της, ένα κλεμ­μέ­νο οικο­γε­νεια­κό άλμπουμ στα παλια­τζί­δι­κα, μια υπό­σχε­ση στον θνή­σκο­ντα πατέ­ρα, η μαμά ακού­ει Τένε­σι Ουί­λιαμς στο ραδιό­φω­νο, ο Κων­στα­ντί­νος μέσα στο περί­πτε­ρο της κάνει έρω­τα για πρώ­τη φορά, ένας εξό­ρι­στος άνδρας είναι ερω­τευ­μέ­νος με τον πατέ­ρα της, ένας επι­τή­δειος μεσί­της αρπά­ζει το σπί­τι της, και μια γάτα, η Καρ­λό­τα που είναι αγό­ρι, αδια­φο­ρεί όταν η μικρή οθό­νη δεί­χνει και πάλι ναυά­για και πνιγ­μέ­να παι­διά στη θάλασ­σα του Αιγαί­ου. Με ένα μυα­λό διά­τρη­το από κενά μνή­μης, και με μια καρ­διά που αντλεί δύνα­μη και ζωντα­νεύ­ει από ανα­πά­ντε­χα ερε­θί­σμα­τα της στιγ­μής, η Ευρυ­δί­κη λίγο πριν από το τέλος πραγ­μα­το­ποιεί το παι­δι­κό της όνει­ρο.

ΞΕΝΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ – ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΑΠ’ ΟΛΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Σερένα Βιτάλε, Ο μακαρίτης σιχαινόταν το κουτσομπολιό, Μυθιστόρημα (ΙΤΑΛΙΑ), Μετάφραση: Έφη Καλλιφατίδη

Μόσχα, 14 Απρι­λί­ου 1930. Γύρω στις έντε­κα το πρωί, τα τηλέ­φω­να αρχί­ζουν να χτυ­πούν δαι­μο­νι­σμέ­να, μετα­δί­δο­ντας την είδη­ση της αυτο­κτο­νί­ας του Βλα­ντί­μιρ Μαγια­κόφ­σκι: ένας πυρο­βο­λι­σμός στην καρ­διά, που αμέ­σως μετα­φέ­ρει τον ποι­η­τή στον αστε­ρι­σμό των νεα­ρών θρύ­λων. Για μερι­κούς αυτό το τέλος μοιά­ζει με κακό οιω­νό: με τον θάνα­το της επα­να­στα­τι­κής ουτο­πί­ας. Αλλά υπάρ­χει και ο χορός των Φιλι­σταί­ων: αυτο­κτό­νη­σε επει­δή είχε σύφι­λη· επει­δή χρω­στού­σε φόρους· επει­δή μ’ αυτόν τον τρό­πο θ’ ανέ­βαι­ναν κατα­κό­ρυ­φα οι πωλή­σεις των βιβλί­ων του. Και υπάρ­χει και η αμη­χα­νία και ο εκνευ­ρι­σμός της νομεν­κλα­τού­ρας απέ­να­ντι σ’ αυτόν τον «ανό­η­το, μικρό­ψυ­χο θάνα­το», που δεν συμ­βα­δί­ζει με την κρα­τι­κή αγαλ­λί­α­ση. Μελε­τώ­ντας με ακρί­βεια και πάθος τις μαρ­τυ­ρί­ες των συγ­χρό­νων του, τις εφη­με­ρί­δες της επο­χής, τα ντο­κου­μέ­ντα που ανα­σύρ­θη­καν από τα αρχεία μετά το 1991 (από τα πρα­κτι­κά των ανα­κρί­σε­ων ως τα κου­τσο­μπο­λιά που συνέ­λε­ξαν οι πλη­ρο­φο­ριο­δό­τες της πολι­τι­κής αστυ­νο­μί­ας), ξεσκε­πά­ζο­ντας τις διά­φο­ρες γρα­φι­κές εικα­σί­ες που δια­τυ­πώ­θη­καν με τον και­ρό, η Σερέ­να Βιτά­λε (Μπρί­ντι­ζι, 1945) ανα­σκευά­ζει με δεξιο­τε­χνία αυτό που ακό­μα και σήμε­ρα, θεω­ρεί­ται στη Ρωσία ένα από τα μεγά­λα μυστή­ρια –ήταν στ’ αλή­θεια αυτο­κτο­νία;– της σοβιε­τι­κής επο­χής. Και χαρί­ζει στον ανα­γνώ­στη ένα συναρ­πα­στι­κό «μυθι­στο­ρη­μα­τι­κό ντο­κου­μέ­ντο» που απο­τε­λεί ταυ­τό­χρο­να και έναν παθια­σμέ­νο φόρο τιμής στον Μαγια­κόφ­σκι, πραγ­μα­το­ποί­η­ση της έσχα­της επι­θυ­μί­ας του: να μιλή­σει στους επερ­χό­με­νους –και «στους αιώ­νες, στην ιστο­ρία, στην πλά­ση» –με στί­χους.

Σάμαρ Γιάζμπεκ, Οι Πύλες του Τίποτα, Αφήγημα (ΣΥΡΙΑ), Μετάφραση: Αγγελική Σιγούρου

Η Σάμαρ Γιάζ­μπεκ (Τζά­μπλα, 1970) είναι γνω­στή συγ­γρα­φέ­ας και δημο­σιο­γρά­φος στην πατρί­δα της, μέλος της μειο­νό­τη­τας των Αλα­ου­ϊ­τών της Συρί­ας. Η ίδια τέθη­κε ενα­ντί­ον του καθε­στώ­τος Άσαντ και συμ­με­τεί­χε στις δια­μαρ­τυ­ρί­ες κατά της συρια­κής κυβέρ­νη­σης στο πλαί­σιο της Αρα­βι­κής Άνοι­ξης. Το 2011, ύστε­ρα από αλλε­πάλ­λη­λες συλ­λή­ψεις, διώ­ξεις και απει­λές για τη ζωή της, ανα­γκά­στη­κε να εγκα­τα­λεί­ψει τη χώρα της –μαζί με την κόρη της– και βρή­κε κατα­φύ­γιο στο Παρί­σι όπου ζει μέχρι σήμε­ρα. Ήταν όμως απο­φα­σι­σμέ­νη να δει με τα ίδια της τα μάτια τα βάσα­να του λαού της και γι’ αυτό απο­τόλ­μη­σε μια γεν­ναία επι­στρο­φή: πέρα­σε νύχτα μέσα από μια τρύ­πα ενός αγκα­θω­τού συρ­μα­το­πλέγ­μα­τος στα σύνο­ρα με την Τουρ­κία για να βρε­θεί σε μια επί­γεια κόλα­ση. Στο αφή­γη­μά της κατα­γρά­φει με συντα­ρα­κτι­κή αμε­σό­τη­τα τη σημε­ρι­νή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα στη φλε­γό­με­νη Συρία. Από τις πρώ­τες αθώ­ες δια­δη­λώ­σεις υπέρ της δημο­κρα­τί­ας και τις απαρ­χές του Ελεύ­θε­ρου Συρια­κού Στρα­τού ως την σκο­τει­νή έλευ­ση του Ισλα­μι­κού Κρά­τους, η συγ­γρα­φέ­ας μάς μετα­φέ­ρει αλη­σμό­νη­τες εικό­νες στρα­τιω­τών, παι­διών, απλών ανθρώ­πων, ανδρών και γυναι­κών, που πασχί­ζουν απλώς να επι­βιώ­σουν. Ορι­σμέ­νες από αυτές τις ιστο­ρί­ες είναι αβά­στα­χτα σκλη­ρές και βάρ­βα­ρες, όμως υπάρ­χουν κι άλλες που λάμπουν από ανθρω­πιά μέσα στις στά­χτες τους. Οι Πύλες του Τίπο­τα δεν είναι μόνο ένα ιστο­ρι­κό ντο­κου­μέ­ντο, είναι και ένα σπα­ρα­κτι­κό πεζο­γρά­φη­μα υψη­λής έντα­σης. Το βιβλίο περι­λή­φθη­κε στη μακρά λίστα για το Prix Médicis étranger 2016, το σημα­ντι­κό­τα­το γαλ­λι­κό βρα­βείο μετα­φρα­σμέ­νων έργων.

Αλεξάνταρ Γκάταλιτσα, Ο Μεγάλος Πόλεμος, Μυθιστόρημα (ΣΕΡΒΙΑ), Μετάφραση: Ισμήνη Ραντούλοβιτς

Ένα μυθι­στό­ρη­μα επι­κών δια­στά­σε­ων, μια απο­λύ­τως σύγ­χρο­νη αφή­γη­ση για τον Α΄ Παγκό­σμιο Πόλε­μο, το πλέγ­μα των γεγο­νό­των που καθό­ρι­σαν την ιστο­ρία του 20ού αιώ­να, αρχής γενο­μέ­νης από το 1914. Ο Αλε­ξά­νταρ Γκά­τα­λι­τσα (Βελιγράδι,1964) παρα­κο­λου­θεί τις δια­δρο­μές περισ­σό­τε­ρων από εβδο­μή­ντα χαρα­κτή­ρων σε όλες τις εμπό­λε­μες πλευ­ρές και απο­τυ­πώ­νει τις εμπει­ρί­ες των νικη­τών αλλά και των χαμέ­νων, στρα­τη­γών και τρα­γου­δι­στών της όπε­ρας, απλών στρα­τιω­τών αλλά και κατα­σκό­πων. Ο συγ­γρα­φέ­ας, εξέ­χων μετα­φρα­στής της αρχαί­ας ελλη­νι­κής δρα­μα­τουρ­γί­ας στη σερ­βι­κή γλώσ­σα, κατορ­θώ­νει να συντο­νι­στεί με τον παλ­μό μιας ολό­κλη­ρης επο­χής, όχι μόνο με τα κρί­σι­μα πεδία των αιμα­τη­ρών συγκρού­σε­ων αλλά και την περί­ο­δο της αθω­ό­τη­τας που προη­γή­θη­κε. Οι ιστο­ρί­ες που ενσω­μα­τώ­νει, των «μεγά­λων» και των «μικρών» της Ιστο­ρί­ας, ποι­κί­λουν αλλά είναι ισο­δύ­να­μες: ανά­λα­φρες και τρα­γι­κές ζωές ανα­μει­γνύ­ο­νται σε μια ανθρω­πο­γε­ω­γρα­φία από την οποία δεν λεί­πει ούτε ο ηρω­ι­σμός ούτε η χαμέρ­πεια. Ο Μεγά­λος Πόλε­μος, ένα από τα πλέ­ον εντυ­πω­σια­κά βιβλία που εκδό­θη­καν στα Βαλ­κά­νια τα τελευ­ταία χρό­νια, δεν είναι ούτε χρο­νι­κό ούτε ένα τυπι­κό ιστο­ρι­κό μυθι­στό­ρη­μα. Είναι ένα αυθε­ντι­κό και διο­ρα­τι­κό έργο για το παρόν μας. Το 2012 τιμή­θη­κε με το Bρα­βείο ΝΙΝ, τη σημα­ντι­κό­τε­ρη λογο­τε­χνι­κή διά­κρι­ση της Σερ­βί­ας.

Γκαρθ Γκρίνγουελ, Αυτό που σου ανήκει, Μυθιστόρημα (ΗΠΑ), Μετάφραση: Τόνια Κοβαλένκο

Μια υπερ­βο­λι­κά ζεστή μέρα του φθι­νο­πώ­ρου, ένας αμε­ρι­κα­νός καθη­γη­τής μπαί­νει στις δημό­σιες τουα­λέ­τες του Εθνι­κού Μεγά­ρου Πολι­τι­σμού, στη Σόφια. Εκεί γνω­ρί­ζει τον Μίτ­κο, έναν γοη­τευ­τι­κό νεα­ρό που εκδί­δε­ται επί χρή­μα­σι και πλη­ρώ­νει κι αυτός το αντί­τι­μο για να κάνει σεξ μαζί του. Τους επό­με­νους δυο μήνες, επι­στρέ­φει ξανά και ξανά στον Μίτ­κο, σπρωγ­μέ­νος από λαγνεία, μονα­ξιά κι από τη σαγή­νη του κιν­δύ­νου. Δεν αργεί έτσι να εμπλα­κεί σε μια σχέ­ση αλλη­λε­ξάρ­τη­σης, στην οποία η τρυ­φε­ρό­τη­τα μπο­ρεί εύκο­λα να δώσει τη θέση της στη βία. Παλεύ­ο­ντας να συμ­φι­λιώ­σει το ερω­τι­κό του πάθος με τις ανη­συ­χί­ες που το συνο­δεύ­ουν, ο πρω­τα­γω­νι­στής ανα­κα­λεί το δικό του μεγά­λω­μα στον αμε­ρι­κα­νι­κό Νότο, όπου το να ήσουν ομο­φυ­λό­φι­λος σε μετέ­τρε­πε αυτο­μά­τως σε παρία.  Εντο­πί­ζει συγκλο­νι­στι­κές ομοιό­τη­τες ανά­με­σα στο  παρελ­θόν του και στην ξένη χώρα στην οποία έχει βρε­θεί –μια χώρα που αρχί­ζει να ανα­κα­λύ­πτει στα­δια­κά, καθώς μαθαί­νει περισ­σό­τε­ρα για τον ίδιο τον Μίτ­κο– για το ιστο­ρι­κό της αρρώ­στιας του και της στε­ρη­μέ­νης ζωής του. Το Αυτό που σου ανή­κει είναι το εκπλη­κτι­κό ντε­μπού­το ενός ξεχω­ρι­στού συγ­γρα­φέα, που χαι­ρέ­τι­σε σύσ­σω­μη η αμε­ρι­κα­νι­κή κρι­τι­κή. Ένα μυθι­στό­ρη­μα λυρι­κής έντα­σης και ανεν­δοί­α­στου ερω­τι­σμού για τη σεξουα­λι­κή επι­θυ­μία και τις συνέ­πειές της. Το βιβλίο περι­λή­φθη­κε στη μακρά λίστα για το Εθνι­κό Βρα­βείο Βιβλί­ου 2016 (National Book Award) των ΗΠΑ, στην κατη­γο­ρία της μυθο­πλα­σί­ας (Fiction).

Μπράιαν Έβενσον, Έσχατες μέρες, Μυθιστόρημα (ΗΠΑ), Μετάφραση: Νίκος Α. Μάντης

Μια φρι­κια­στι­κή ιστο­ρία μυστη­ρί­ου τοπο­θε­τη­μέ­νη στο κλει­στο­φο­βι­κό σύμπαν του θρη­σκευ­τι­κού φανα­τι­σμού. Στις Έσχα­τες μέρες πρω­τα­γω­νι­στεί ο Κλάιν ο οποί­ος πέφτει θύμα απα­γω­γής μιας σκο­τει­νής σέκτας που πιστεύ­ει ότι ο ακρω­τη­ρια­σμός σε φέρ­νει πιο κοντά στον Θεό. Ο Κλάιν εξα­να­γκά­ζε­ται να ανα­λά­βει τη δια­λεύ­καν­ση της δολο­φο­νί­ας του αρχη­γού της. Όσο περισ­σό­τε­ρο εμπλέ­κε­ται στην υπό­θε­ση τόσο συναι­σθά­νε­ται ότι τα πράγ­μα­τα είναι πολύ πιο σοβα­ρά απ’ ό,τι αρχι­κά υπέ­θε­τε. Άρα­γε θα απο­κα­λύ­ψει εγκαί­ρως την αλή­θεια, ώστε να πάρει το σκή­πτρο του προ­φή­τη και να σώσει τον εαυ­τό του ή μήπως θα κατα­στρέ­ψει τα πάντα σ’ ένα καται­γι­στι­κό ξέσπα­σμα βιβλι­κής οργής; Κινού­με­νος σ’ έναν λαβύ­ριν­θο από ψέμα­τα, απει­λές και παρα­πλη­ρο­φό­ρη­ση, ο Κλάιν συνει­δη­το­ποιεί ότι η επι­βί­ω­σή του εξαρ­τά­ται από μια πρά­ξη που εγγρά­φε­ται στον πυρή­να της βού­λη­σής του. Ο Μπράιαν Έβεν­σον είναι ο συγ­γρα­φέ­ας της μακά­βριας ομορ­φιάς και της απο­κα­λυ­ψια­κής έντα­σης, της ανα­τρι­χια­στι­κής υπο­βο­λής και των δυσοί­ω­νων ορα­μά­των, ένας αυθε­ντι­κός αφη­γη­τής που στή­νει μιαν απί­θα­νη γέφυ­ρα μετα­ξύ του Έντ­γκαρ Άλαν Πόου και του Ντό­ναλντ Μπαρ­θέλ­μι.

Γκούγκι Γουά Θιόνγκο, Πέταλα από αίμα, Μυθιστόρημα (ΚΕΝΥΑ), Μετάφραση: Σταυρούλα Αργυροπούλου

Ένας δάσκα­λος έρχε­ται να διδά­ξει στο ρημαγ­μέ­νο σχο­λείο του Ίλμο­ρογκ, μιας επαρ­χια­κής πόλης της Κένυας. Ο Καρέ­γκα, ο βοη­θός του, εγκα­τα­λεί­πει απο­γοη­τευ­μέ­νος εκεί­νο τον τόπο για να επι­στρέ­ψει στις μεγά­λες πόλεις. Μια πεπει­ρα­μέ­νη μπαρ­γού­μαν που δρα­πε­τεύ­ει από την παλιά της ζωή ως αστής και ένας μαγα­ζά­το­ρας που έχα­σε το πόδι του κατά την ταρα­χώ­δη περί­ο­δο της βρε­τα­νι­κής αποι­κιο­κρα­τί­ας. Τέσ­σε­ρις άνθρω­ποι που οι πορεί­ες τους δια­σταυ­ρώ­νο­νται κατά τη διάρ­κεια της αιμα­τη­ρής εξέ­γερ­σης των Μάου Μάου στην Κένυα, είναι οι βασι­κοί ήρω­ες στο βιβλίο του μεγά­λου αφρι­κα­νού συγ­γρα­φέα Γκού­γκι Γουά Θιόν­γκο, ο οποί­ος μετα­φρά­ζε­ται για πρώ­τη φορά στην ελλη­νι­κή γλώσ­σα. Τα Πέτα­λα από αίμα (1977) αρχί­ζουν σαν αστυ­νο­μι­κό μυθι­στό­ρη­μα, με τις αρχές να ερευ­νούν τον θάνα­το τριών επι­φα­νών πολι­τών της χώρας, λίγο μετά την ανε­ξαρ­τη­το­ποί­η­σή της από την βρε­τα­νι­κή κυριαρ­χία. Στο έργο αυτό θίγο­νται θέμα­τα όπως η δια­φθο­ρά της εξου­σί­ας, ο απρό­σω­πος καπι­τα­λι­σμός, η κλη­ρο­νο­μιά της κατα­πί­ε­σης και η σημα­σία της εκπαί­δευ­σης. Τα Πέτα­λα από αίμα –το τελευ­ταίο έργο που ο Γκού­γκι Γουά Θιόν­γκο έγρα­ψε κατευ­θεί­αν στα αγγλι­κά πριν επι­λέ­ξει να γρά­φει πρώ­τα στη μητρι­κή του διά­λε­κτο, την Γκι­κού­γιου– είναι ένα από τα επι­τεύγ­μα­τα της αφρι­κα­νι­κής λογο­τε­χνί­ας του 20ού αιώ­να. Ο συγ­γρα­φέ­ας συγκα­τα­λέ­γε­ται στα­θε­ρά μετα­ξύ των διεκ­δι­κη­τών του βρα­βεί­ου Νόμπελ τα τελευ­ταία χρό­νια.

Νικόλα Λατζόια, Η κτηνωδία, Μυθιστόρημα (ΙΤΑΛΙΑ), Μετάφραση: Άμπυ Ραΐκου

Μια ζεστή ανοι­ξιά­τι­κη νύχτα, μια νεα­ρή γυναί­κα περ­πα­τά­ει κατα­με­σής ενός δρό­μου που ενώ­νει τον Τάρα­ντα με το Μπά­ρι. Είναι γυμνή και γεμά­τη αίμα­τα. Όταν αργό­τε­ρα εντο­πί­ζε­ται νεκρή, η ταυ­τό­τη­τά της απο­κα­λύ­πτε­ται: είναι η Κλά­ρα Σαλ­βέ­μι­νι, κόρη μιας ισχυ­ρής οικο­γέ­νειας τοπι­κών εργο­λά­βων. Όλοι πιστεύ­ουν πως πρό­κει­ται για αυτο­κτο­νία. Είναι όμως έτσι; Πώς σχε­τί­ζε­ται η Κλά­ρα με τις δου­λειές του πατέ­ρα της; Και η σχέ­ση με τα τρία αδέλ­φια της –ιδιαί­τε­ρα με τον παρά­ξε­νο και επα­να­στα­τη­μέ­νο Μικέ­λε– τι ρόλο έπαι­ξε στο τέλος της; Η φαι­νο­με­νι­κή ηρε­μία που επι­κρα­τεί ανά­με­σα στον αρχη­γό της οικο­γέ­νειας Βιτό­ριο (σκλη­ρός, φιλό­δο­ξος και χωρίς ηθι­κές ανα­στο­λές), τη γυναί­κα του Άννα Μαρία (απα­τη­μέ­νη σύζυ­γος που δέχε­ται να μεγα­λώ­σει ένα νόθο παι­δί από φόβο μήπως χάσει τα προ­νό­μιά της) και τα υπό­λοι­πα παι­διά αρχί­ζει να δια­λύ­ε­ται και οδη­γεί τη μεγα­λο­α­στι­κή και διε­φθαρ­μέ­νη αυτή οικο­γέ­νεια στην τελι­κή της κατάρ­ρευ­ση. Με την Κτη­νω­δία –αντλώ­ντας έμπνευ­ση από δια­φο­ρε­τι­κά λογο­τε­χνι­κά είδη, καλύ­πτο­ντας πολ­λα­πλά αφη­γη­μα­τι­κά πεδία, με ρυθ­μό κοφτό και διαρ­κείς ανα­τρο­πές, γλώσ­σα κομ­ψή και προ­σεγ­μέ­νη– ο Νικό­λα Λατζόια (Μπά­ρι, 1973) απέ­σπα­σε το βρα­βείο Στρέ­γκα 2015, την υψη­λό­τε­ρη λογο­τε­χνι­κή διά­κρι­ση της Ιτα­λί­ας.

Φίλιπ Μάγιερ, Ο γιος, Μυθιστόρημα (ΗΠΑ), Μετάφραση: Ιλάειρα Διονυσοπούλου

Τέξας, 1849. Ο Ίλαϊ Μακ­Κά­λα είναι μόλις δεκα­τριών χρό­νων όταν οι Κομάν­τσι κάνουν μια βίαιη επι­δρο­μή στο σπί­τι του, δολο­φο­νούν άγρια τη μητέ­ρα και την αδερ­φή του και παίρ­νουν τον ίδιο αιχ­μά­λω­το. Θαρ­ρα­λέ­ος και εύστρο­φος, προ­σαρ­μό­ζε­ται γρή­γο­ρα στη ζωή των Ινδιά­νων, γίνε­ται ο θετός γιος του αρχη­γού της φυλής και εξα­πο­λύ­ει έναν φοβε­ρό πόλε­μο ενα­ντί­ον των εχθρών του. Έρχε­ται όμως η στιγ­μή που η αρρώ­στια, η πεί­να και υπε­ρά­ριθ­μοι οπλι­σμέ­νοι Αμε­ρι­κα­νοί απο­δε­κα­τί­ζουν τους συντρό­φους του. Όταν ο Ίλαϊ απο­μέ­νει μόνος, διεκ­δι­κεί μια θέση σε έναν κόσμο όπου δεν ανή­κει πραγ­μα­τι­κά. Τότε ξεκι­νά μια πορεία γεμά­τη περι­πέ­τειες και ανα­τρο­πές, κακου­χί­ες και τρα­γω­δί­ες, μια πορεία αναλ­γη­σί­ας και αμεί­λι­κτου πραγ­μα­τι­σμού, η οποία θα μετα­μορ­φώ­σει και τις επό­με­νες γενιές των απο­γό­νων του, μια δυνα­στεία γαιο­κτη­μό­νων και πετρε­λαιο­πα­ρα­γω­γών που θα συντρι­βεί από τις φιλό­δο­ξες επι­λο­γές της. Ο γιος είναι ένα επι­κό βιβλίο για τη βία και την εξου­σία στην αιμα­το­βαμ­μέ­νη επι­κρά­τεια της αμε­ρι­κα­νι­κής Δύσης. Μετά την Αμε­ρι­κά­νι­κη σκου­ριά, ο Φίλιπ Μάγιερ επι­στρέ­φει με ένα συγκλο­νι­στι­κό μυθι­στό­ρη­μα που αντλεί απ’ όλες τις μεγά­λες λογο­τε­χνι­κές δεξα­με­νές των ΗΠΑ, από τον Τζον Στάιν­μπεκ και τον Έρνεστ Χέμιν­γου­εϊ ως τον Κόρ­μακ Μακ­Κάρ­θυ. Ο Πιρς Μπρόσ­ναν πρω­τα­γω­νι­στεί στην τηλε­ο­πτι­κή μετα­φο­ρά του βιβλί­ου από το δίκτυο AMC, που θα κάνει πρε­μιέ­ρα το 2017.

Πωλ Μπέιτι, Ο πουλημένος, Μυθιστόρημα (ΗΠΑ), Μετάφραση: Νίκος Α. Μάντης

Ένα απρό­βλε­πτο μυθι­στό­ρη­μα γραμ­μέ­νο από τον Πωλ Μπέι­τι, έναν ιδιο­φυή συγ­γρα­φέα της κωμι­κής λογο­τε­χνί­ας στο από­γειο της δημιουρ­γι­κό­τη­τάς του. Ο που­λη­μέ­νος είναι μια δηκτι­κή σάτι­ρα για την ταυ­τό­τη­τα της σύχρο­νης Αμε­ρι­κής, για την εκκε­ντρι­κή ανα­τρο­φή ενός νεα­ρού άντρα και μια άνευ προη­γου­μέ­νου δίκη στην ιστο­ρία των Ηνω­μέ­νων Πολι­τειών. Το βιβλίο είναι «βέβη­λο» και καυ­στι­κό. Θέτει υπό αμφι­σβή­τη­ση τα ιερά και τα όσια του Συντάγ­μα­τος, την αστι­κή ζωή, το κίνη­μα για την υπε­ρά­σπι­ση των ατο­μι­κών και πολι­τι­κών δικαιω­μά­των, την φυλε­τι­κή ισό­τη­τα αλλά και τη σχέ­ση πατέ­ρα και γιου. Ο αφη­γη­τής –γεν­νη­μέ­νος στο «αγρο­τι­κό γκέ­το» του Ντί­κενς, στα νότια περί­χω­ρα του Λος Άντζε­λες– απο­δέ­χε­ται μοι­ρο­λα­τρι­κά τη μοί­ρα του μικρο­με­σαί­ου Καλι­φορ­νέ­ζου. Μεγα­λω­μέ­νος από τον πατέ­ρα του, έναν αμφι­λε­γό­με­νο κοι­νω­νιο­λό­γο, και έχο­ντας περά­σει τα παι­δι­κά του χρό­νια ως πει­ρα­μα­τό­ζωο σε αιρε­τι­κές ψυχο­λο­γι­κές μελέ­τες για τον ρατσι­σμό, πιστεύ­ει πως η πρω­το­πο­ρια­κή εργα­σία του πατέ­ρα του –και η συγ­γρα­φή μιας αυτο­βιο­γρα­φί­ας που θα κάνει πάτα­γο– πρό­κει­ται να επι­λύ­σει όλα τα οικο­νο­μι­κά προ­βλή­μα­τα της οικο­γέ­νειας. Όταν όμως αστυ­νο­μι­κοί σκο­τώ­νουν τον πατέ­ρα του, αρχί­ζει να συνει­δη­το­ποιεί ότι το μόνο που έχει στα χέρια του είναι ο λογα­ρια­σμός μιας φτω­χι­κής κηδεί­ας. Παρα­κι­νη­μέ­νος από την εξα­πά­τη­ση και την παρακ­μή του γενέ­θλιου τόπου του, ο αφη­γη­τής απο­φα­σί­ζει να διορ­θώ­σει άλλο ένα κακό: το Ντί­κενς έχει κυριο­λε­κτι­κώς σβη­στεί από τον χάρ­τη, ώστε να απο­φύ­γει η Καλι­φόρ­νια μια επι­πρό­σθε­τη ντρο­πή. Με τη βοή­θεια του πιο διά­ση­μου κατοί­κου της περιο­χής του –του Χόμι­νι Τζέν­κινς, του τελευ­ταί­ου επι­ζώ­ντα των «Μικρών Κατερ­γα­ραί­ων», μιας θρυ­λι­κής ομά­δας παι­διών-θαυ­μά­των του βωβού κινη­μα­το­γρά­φου– ανα­λαμ­βά­νει μια εξω­φρε­νι­κή πρω­το­βου­λία: την επα­να­φο­ρά της δου­λεί­ας και τον φυλε­τι­κό δια­χω­ρι­σμό στο τοπι­κό λύκειο, κάτι που θα τον οδη­γή­σει, ως κατη­γο­ρού­με­νο, στο Ανώ­τα­το Δικα­στή­ριο. Ο που­λη­μέ­νος του Πωλ Μπέι­τι τιμή­θη­κε το 2015 με το Εθνι­κό Βρα­βείο του Κύκλου των Κρι­τι­κών στις ΗΠΑ. Το βιβλίο περι­λή­φθη­κε στη βρα­χεία λίστα για το βρα­βείο Booker 2016.

Ούλα Νίλσον, Ίσιντορ και Πάουλα, Μυθιστόρημα (ΣΟΥΗΔΙΑ), Μετάφραση: Γρηγόρης Ν. Κονδύλης

O Ίσι­ντορ ζει κάτω από την επι­φά­νεια της γης. Εργά­ζε­ται ως μηχα­νο­δη­γός στο μετρό της Στοκ­χόλ­μης και φοβά­ται καθη­με­ρι­νά μήπως κάποιος πηδή­ξει ή πέσει μπρο­στά στο δικό του τρέ­νο. Η Πάου­λα ζει σε ένα άλλο σκο­τά­δι και ο Ίσι­ντορ έχει κάνει σκο­πό της ζωής του να την βγά­λει ξανά στο φως. Αλλά η Πάου­λα δεν θέλει. Είναι ξαδέρ­φια. Οι ζωές τους δια­πλέ­κο­νται ένα καλο­καί­ρι των παι­δι­κών τους χρό­νων, κάτω από μια έντο­νη λια­κά­δα που επι­τρέ­πει να σχη­μα­τί­ζο­νται βαθιές σκιές. Στους κόλ­πους μιας οικο­γέ­νειας όπου η βία είναι μόνι­μη, έχουν ο ένας τον άλλον –αλλά τίπο­τα περισ­σό­τε­ρο. Το νέο μυθι­στό­ρη­μα του Ούλα Νίλ­σον (Κίρου­να, 1972) είναι η λυρι­κή και εκλε­πτυ­σμέ­νη αφή­γη­ση για μια εκτε­θει­μέ­νη εγγύ­τη­τα, και για την αυξα­νό­με­νη από­στα­ση ανά­με­σα σε δύο νέους που έχουν βρε­θεί τόσο κοντά όσο είναι ανθρω­πί­νως δυνα­τόν. Είναι επί­σης μια ανα­σύν­θε­ση του μύθου του Ορφέα και της Ευρυ­δί­κης στην περί­φη­μη εκδο­χή του Ρίλ­κε: μια Ευρυ­δί­κη που στον θάνα­το έχει γίνει ένα ιδιαί­τε­ρο άτο­μο και που ίσως να μην αντι­λαμ­βά­νε­ται καν ότι είναι ο Ορφέ­ας εκεί­νος που βαδί­ζει πιο μπρο­στά της στον δρό­μο. Ο Ούλα Νίλ­σον ανή­κει στους πιο ελκυ­στι­κούς νέους συγ­γρα­φείς της Σκαν­δι­να­βί­ας. Αυτό είναι το πρώ­το βιβλίο του που μετα­φρά­ζε­ται στα ελλη­νι­κά.

Άμος Οζ, Ιούδας, Μυθιστόρημα (ΙΣΡΑΗΛ), Μετάφραση: Μάγκυ Κοέν

Ιερου­σα­λήμ, 1959. Ο έρω­τας του ντρο­πα­λού και ευαί­σθη­του φοι­τητή Σμού­ελ Ας για την όμορ­φη και μυστη­ριώδη Ατά­λια Αμπρα­βα­νέλ συνυ­φαί­νε­ται με τους παθια­σμέ­νες συζη­τή­σεις του –περί ιστο­ρίας, πολι­τι­κής, αγά­πης και προ­δο­σίας– με τον ανά­πηρο δια­νο­ού­μενο Γκέρ­σομ Βαλντ. Όλα αυτά συν­θέ­τουν ένα από τα πλέ­ον συναρ­πα­στι­κά μυθι­στο­ρή­ματα του Άμος Οζ. Στο νέο του βιβλίο, το σημα­ντι­κό­τε­ρο έργο του μετά την Ιστο­ρία αγά­πης και σκό­τους, ο μεγά­λος ισραη­λι­νός συγ­γρα­φέας εξε­τά­ζει με τόλ­μη την ίδια την από­φαση για την ίδρυ­ση του κρά­τους του Ισρα­ήλ και τους πολέ­μους που την ακο­λού­θη­σαν. Ανα­ρω­τιέ­ται επί­σης αν υπήρ­χε εντέ­λει κάποια άλλη ιστο­ρική επι­λογή, ένας άλλος δρό­μος, εντε­λώς δια­φο­ρε­τι­κός, ο δρό­μος όσων, άκρι­τα και αβα­σά­νι­στα, χαρα­κτη­ρί­ζο­νται ενί­οτε «προ­δό­τες». Ο Ιού­δας είναι ένα πολυ­ε­πί­πε­δο μυθι­στό­ρη­μα σύν­θε­των ιδε­ών και περί­πλο­κων συναι­σθη­μά­των, μια συγκι­νη­τι­κή σονά­τα για τρεις με υπο­βλη­τι­κό σκη­νι­κό τη χει­μω­νιά­τι­κη και διχο­το­μη­μέ­νη Ιερου­σα­λήμ στα μέσα του 20ού αιώ­να. Ο Άμος Οζ συγκα­τα­λέ­γε­ται στους κορυ­φαί­ους πεζο­γρά­φους της επο­χής μας. Το βιβλίο αυτό σημα­το­δο­τεί την επι­στρο­φή ενός συγ­γρα­φέα που βρί­σκε­ται στο από­γειο της ανε­ξά­ντλη­της δύνα­μής του. Ο Ιού­δας είναι η γοη­τευ­τι­κή επι­κύ­ρω­ση της παγκό­σμιας εμβέ­λειάς του.

Ντανιέλ Σάδα, Μία από τις δύο, Μυθιστόρημα (ΜΕΞΙΚΟ), Μετάφραση: Κλαίτη Σωτηριάδου

Οι αδελ­φές Γκα­μάλ είναι μοδί­στρες, γερο­ντο­κό­ρες και δίδυ­μες. Η μονα­δι­κή τους δια­φο­ρά είναι μια τερά­στια ελιά που έχει η μία πάνω στη δεξιά ωμο­πλά­τη. Κατά τα λοι­πά είναι ολόι­διες, σαν αντι­κρι­στοί καθρέ­φτες. Η Γκλό­ρια και η Κον­στι­του­σιόν δια­τη­ρούν ένα εργα­στή­ριο ραπτι­κής στο Οκά­μπο, μια επαρ­χια­κή πόλη του Μεξι­κού. Όλη τους η ζωή περι­στρέ­φε­ται γύρω από τη δου­λειά τους και την προ­σπά­θεια να προ­α­σπί­σουν μια απί­στευ­τη ομοιό­τη­τα που θεω­ρούν ευλο­γία. Ώσπου κάποια στιγ­μή εμφα­νί­ζε­ται ένας επί­δο­ξος μνη­στή­ρας, ένας ανυ­πο­ψί­α­στος κτη­νο­τρό­φος, και κλο­νί­ζει την μετα­ξύ τους ισορ­ρο­πία. Φοβού­νται ότι η ομοιό­τη­τα μπο­ρεί να είναι και κατά­ρα. Τα φαντά­σμα­τα του απο­χω­ρι­σμού και της αντι­ζη­λί­ας ανα­δύ­ο­νται απει­λη­τι­κά καθώς η σχέ­ση των δύο αδελ­φών οδη­γεί­ται σε ένα ορια­κό σημείο. Για­τί ο μοι­ρα­σμέ­νος έρω­τας μπο­ρεί να κατα­λή­ξει σε τρα­γω­δία. Το Μία από τις δύο είναι μια σύντο­μη αλλά χαρι­τω­μέ­νη λογο­τε­χνι­κή φαρ­σο­κω­μω­δία που πει­ρα­μα­τί­ζε­ται σοβα­ρά με τα όρια της ανθρώ­πι­νης ταυ­τό­τη­τας. Ο Ντα­νιέλ Σάδα (1953–2011), συγ­γρα­φέ­ας που ανα­νέ­ω­σε την μεξι­κα­νι­κή πεζο­γρα­φία απο­σπώ­ντας τον θαυ­μα­σμό του Κάρ­λος Φου­έ­ντες και του Ρομπέρ­το Μπο­λά­νιο, μετα­φρά­ζε­ται για πρώ­τη φορά στην ελλη­νι­κή γλώσ­σα.

ΜΠΕΣΤ ΣΕΛΕΡ

Τζεφ Βάντερμιερ, Αποδοχή – Η τριλογία της Νότιας Ζώνης (ΙΙΙ), Μυθιστόρημα (ΗΠΑ), Μετάφραση: Μιχάλης Μακρόπουλος

Είναι χει­μώ­νας στην Περιο­χή Χ, τον μυστη­ριώ­δη και έρη­μο τόπο όπου στέλ­νο­νται για τριά­ντα χρό­νια απο­στο­λές, οι οποί­ες μάταια προ­σπα­θούν να απο­κω­δι­κο­ποι­ή­σουν τα αινίγ­μα­τά του. Καθώς η Περιο­χή Χ επε­κτεί­νε­ται, σύγ­χυ­ση επι­κρα­τεί στη Νότια Ζώνη, την υπη­ρε­σία που έχει ανα­λά­βει την εξε­ρεύ­νη­ση και την επί­βλε­ψή της. Και τώρα, τα μέλη μιας τελευ­ταί­ας απελ­πι­σμέ­νης ομά­δας δια­σχί­ζουν το σύνο­ρο, απο­φα­σι­σμέ­να να φθά­σουν σ’ ένα από­με­ρο νησί όπου μπο­ρεί να είναι κρυμ­μέ­νες οι απα­ντή­σεις που γυρεύ­ουν. Αν απο­τύ­χουν, ο κόσμος κιν­δυ­νεύ­ει. Στην Απο­δο­χή, το μυθι­στό­ρη­μα με το οποίο ολο­κλη­ρώ­νε­ται η Τρι­λο­γία της Νότιας Ζώνης, ο Τζεφ Βάντερ­μιερ εισ­δύ­ει ακό­μα πιο βαθιά στις συν­θή­κες και στο πλαί­σιο δημιουρ­γί­ας της Περιο­χής Χ, σε ό,τι ξεκί­νη­σε αυτό το αφύ­σι­κο φαι­νό­με­νο. Ανά­με­σα σε τόσους που το απο­πει­ρά­θη­καν, ποιος κατόρ­θω­σε σχε­δόν να ξεκλει­δώ­σει τα μυστι­κά της και ποιος παρα­σύρ­θη­κε από τη δια­φθο­ρά; Στο τελευ­ταίο μέρος ενός εθι­στι­κού έργου που ξεπερ­νά τα ειδο­λο­γι­κά στε­γα­νά της λογο­τε­χνί­ας του φαντα­στι­κού, μπο­ρεί ο αμε­ρι­κα­νός συγ­γρα­φέ­ας να λύνει τους γρί­φους της Περιο­χής Χ, αυτό όμως δεν κάνει τις συνέ­πειες της απο­κά­λυ­ψης λιγό­τε­ρο έντο­νες – ή λιγό­τε­ρο τρο­μα­κτι­κές.

Ντον Γουίνσλοου, Το καρτέλ, Μυθιστόρημα (ΗΠΑ), Μετάφραση: Ιλάειρα Διονυσοπούλου

2004. Μια αιμα­το­βαμ­μέ­νη βεντέ­τα εξε­λίσ­σε­ται στα σύνο­ρα ΗΠΑ και Μεξι­κού. Ο Αρτ Κέλερ, πρά­κτο­ρας της Δίω­ξης επί τριά­ντα χρό­νια, δεν έχει κλεί­σει τους λογα­ρια­σμούς του με τον Αδάν Μπα­ρέ­ρα, τον αρχη­γό του ισχυ­ρό­τε­ρου καρ­τέλ ναρ­κω­τι­κών στον κόσμο. Ο τελευ­ταί­ος βγαί­νει από τη φυλα­κή με σκο­πό να ανα­συ­γκρο­τή­σει την αυτο­κρα­το­ρία που διέ­λυ­σε ο εχθρός του. Ο Κέλερ, απο­φα­σι­σμέ­νος να συγκρου­στεί με αυτόν που του κατέ­στρε­ψε τη ζωή, ξεκι­νά έναν δεκα­ε­τή αγώ­να για να συντρί­ψει τον αδί­στα­κτο ναρ­κέ­μπο­ρο. Η εμμο­νή με τη δικαιο­σύ­νη –ή μήπως την εκδί­κη­ση;– απο­τε­λεί μέρος ενός ακή­ρυ­χτου και ανε­λέ­η­του πολέ­μου αδια­νό­η­της έντα­σης και αγριό­τη­τας, που εκτεί­νε­ται σε όλη την επι­κρά­τεια του Μεξι­κού, φθά­νο­ντας μέχρι την Ουά­σιγ­κτον, το Βερο­λί­νο και τη Βαρ­κε­λώ­νη. Το καρ­τέλ είναι ένα συντα­ρα­κτι­κό μυθι­στό­ρη­μα για τη σκιώ­δη πολι­τι­κή και τις βίαιες προ­ε­κτά­σεις της. Μια ιστο­ρία για την εξου­σία και τη δια­φθο­ρά αλλά και την προ­σω­πι­κή μάχη ενός ανθρώ­που να αντι­πα­λέ­ψει με τον Διά­βο­λο χωρίς να ξεπου­λή­σει την ψυχή του. Ο Ντον Γουίν­σλο­ου ανή­κει σε μια σπά­νια κατη­γο­ρία συγ­γρα­φέ­ων, με καθη­λω­τι­κή πένα και σκλη­ρή ευαι­σθη­σία. Αυτή η μεξι­κά­νι­κη σάγκα του, με τον καται­γι­στι­κό της ρυθ­μό και τις διαρ­κείς ανα­τρο­πές, προ­κα­λεί εφιάλ­τες και συγ­χρό­νως αφυ­πνί­ζει τον ανα­γνώ­στη.

ΕΙΚΟΣΤΟΣ ΑΙΩΝΑΣ

Σίνκλερ Λιούις, Δε γίνονται αυτά εδώ, Μυθιστόρημα (ΗΠΑ, βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας 1930), Μετάφραση: Νίκος Α. Μάντης

Το 1930 ο Σίν­κλερ Λιού­ις (1885–1951) έγι­νε ο πρώ­τος συγ­γρα­φέ­ας από τις Ηνω­μέ­νες Πολι­τεί­ες της Αμε­ρι­κής που τιμή­θη­κε με το βρα­βείο Νόμπελ Λογο­τε­χνί­ας. Το μυθι­στό­ρη­μά του Δε γίνο­νται αυτά εδώ είναι το μονα­δι­κό από τα έργα της ύστε­ρης συγ­γρα­φι­κής του περιό­δου που τοπο­θε­τεί­ται δίπλα σε εκεί­να –Main StreetBabbit και Arrowsmith– που τον ανέ­δει­ξαν ως έναν από τους πιο πολυ­δια­βα­σμέ­νους λογο­τέ­χνες στις αρχές του περα­σμέ­να αιώ­να στην άλλη όχθη του Ατλα­ντι­κού. Το Δε γίνο­νται αυτά εδώ είναι μια λογο­τε­χνι­κή προει­δο­ποί­η­ση για την εύθραυ­στη φύση της δημο­κρα­τί­ας και απο­τε­λεί μια ανη­συ­χη­τι­κή και εξό­χως δια­χρο­νι­κή μάτια πάνω στο πώς ο φασι­σμός θα μπο­ρού­σε να θέσει υπό τον έλεγ­χό του τις Ηνω­μέ­νες Πολι­τεί­ες. Γραμ­μέ­νο στη διάρ­κεια της Μεγά­λης Οικο­νο­μι­κής Ύφε­σης, όταν η χώρα δεν είχε ακό­μη συναί­σθη­ση της επι­θε­τι­κό­τη­τας του Αδόλ­φου Χίτλερ, ο Σίν­κλερ Λιού­ις αντι­πα­ρα­θέ­τει την οξεία πολι­τι­κή σάτι­ρα με την ανα­τρι­χια­στι­κά ρεα­λι­στι­κή άνο­δο στην εξου­σία ενός προ­έ­δρου που μετε­ξε­λίσ­σε­ται σε δικτά­το­ρα για να σώσει το έθνος από απά­τες της κοι­νω­νι­κής πρό­νοιας, το σεξ, το έγκλη­μα και τον φιλε­λεύ­θε­ρο Τύπο. Έχο­ντας χαρα­κτη­ρι­στεί ως ένα «μήνυ­μα προς τους σκε­πτό­με­νους Αμε­ρι­κα­νούς», όταν εκδό­θη­κε το 1935, το Δε γίνο­νται αυτά εδώ παρα­μέ­νει ένα απί­στευ­τα διο­ρα­τι­κό μυθι­στό­ρη­μα, τόσο σύγ­χρο­νο και επί­και­ρο όσο και οι σημε­ρι­νές ειδή­σεις. Το περιο­δι­κό The New Yorker έγρα­ψε: «Όχι μόνο το σημα­ντι­κό­τε­ρο έργο του Λιού­ις αλλά και ένα απο τα σημα­ντι­κό­τε­ρα βιβλία που γρά­φτη­καν ποτέ σε αυτόν τον τόπο». Το Salon σημεί­ω­νε πρό­σφα­τα: «Το μυθι­στό­ρη­μα που είχε προ­βλέ­ψει την αυταρ­χι­κή γοη­τεία του Ντό­ναλντ Τραμπ».

ΚΛΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ

Τόμας Χάρντυ, Ο παραστρατημένος εφημέριος και άλλες ιστορίες, Διηγήματα, Νέα έκδοση (ΜΕΓΑΛΗ ΒΡΕΤΑΝΙΑ) Μετάφραση: Γιάννης Κωστόπουλος

Υπάρ­χει μια παρά­ξε­νη ενο­ρία που οι κάτοι­κοί της αξί­ζει να μαστι­γω­θούν. Ο κύριος Στό­κντεϊλ, νεα­ρός μεθο­δι­στής ιερέ­ας, κατα­φθά­νει στο Νέδερ-Μόι­ντον με την προσ­δο­κία να ασκή­σει απρό­σκο­πτα το λει­τούρ­γη­μά του. Όμως το πάθος του για την κυρία Νιού­μπε­ρυ, μια γοη­τευ­τι­κή χήρα που επι­δί­δε­ται σε σκο­τει­νές δρα­στη­ριό­τη­τες, τον οδη­γεί σε μια σφο­δρή σύγκρου­ση με τις αρχές του. Ο παρα­στρα­τη­μέ­νος εφη­μέ­ριος έρχε­ται σύντο­μα αντι­μέ­τω­πος μ’ ένα ανα­πό­φευ­κτο δίλημ­μα και πρέ­πει να επι­λέ­ξει ανά­με­σα στον έρω­τα και την καθα­ρή συνεί­δη­ση. Μια ευφά­ντα­στη γυναί­κα μπο­ρεί να εμπλα­κεί συναι­σθη­μα­τι­κά μ’ έναν άνθρω­πο που δεν έχει συνα­ντή­σει ποτέ της. Η ευαί­σθη­τη Έλλα Μάρ­τσμιλ, σύζυ­γος ενός κατα­σκευα­στή όπλων, νιώ­θει ότι ο νεα­ρός Ρόμπερτ Τρου είναι πιο κοντά στον πραγ­μα­τι­κό της εαυ­τό απ’ ό,τι ο πατέ­ρας των παι­διών της. Και προ­σπα­θεί επί­μο­να να προ­σεγ­γί­σει τον μελαγ­χο­λι­κό ποι­η­τή με απρό­βλε­πτες συνέ­πειες. Οι κακές γλώσ­σες λένε ότι η «μάγισ­σα» Ρόντα Μπρουκ ευθύ­νε­ται για Το σακα­τε­μέ­νο χέρι της νιό­πα­ντρης Γερ­τρού­δης Λοτζ, ότι το «κακό μάτι» της γαλα­τούς αχρή­στε­ψε το μέλος της νεα­ρής γυναί­κας του μεγα­λο­κτη­μα­τία της περιο­χής. Η αγχό­νη θα δώσει λύσει σε αυτή την υπό­θε­ση που μοιά­ζει με ιστο­ρία φαντα­σμά­των. Η Μπα­πτί­στα Τρέ­θεν, μια δασκά­λα που απε­χθά­νε­ται τη διδα­σκα­λία, θα ανα­γκα­στεί για λίγο, προ­σω­ρι­νά έστω, εγκλω­βι­σμέ­νη σε Μια μικρή παρέν­θε­ση, να συγκα­τοι­κή­σει ταυ­τό­χρο­να και με τους δύο συζύ­γους της: έναν νεκρό και έναν ζωντα­νό. Ο Τόμας Χάρ­ντυ έδω­σε μια επι­κή διά­στα­ση στον ρεα­λι­σμό της βικτο­ρια­νής επο­χής, τον εμπλού­τι­σε με μεγά­λη πάθη και ανεί­πω­τες τρα­γω­δί­ες. Ο τόμος περι­λαμ­βά­νει τέσ­σε­ρις ιστο­ρί­ες με αλη­σμό­νη­τους χαρα­κτή­ρες, απο­λύ­τως ενδει­κτι­κές του απα­ρά­μιλ­λου ύφους του.  

ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ NOIR

Άννα Δάρδα-Ιορδανίδου, Μάσκες και σερπαντίνες, Αστυνομικό μυθιστόρημα

Τότε άκου­σε το σφύ­ριγ­μα και γύρι­σε. Αναμ­μέ­να κάρ­βου­να τα γυα­λι­στε­ρά μάτια του αρπα­κτι­κού που­λιού κόλ­λη­σαν στα δικά της. Πάγω­σε. Τα γαμ­ψά νύχια τής ξέσχι­σαν το μπρά­τσο. Τρε­λα­μέ­νη από την αγω­νία, έκα­νε ένα βήμα στο κενό.  Μέρες απο­κριά­τι­κες, με μασκα­ρά­δες, μάσκες και σερ­πα­ντί­νες. Mια Αθή­να που συγκλο­νί­ζε­ται από δια­δη­λώ­σεις και συγκρού­σεις ενώ κτή­ρια παρα­δί­δο­νται στις φλό­γες. Ένα δυστύ­χη­μα στην πλα­τεία Κολω­να­κί­ου, περα­σμέ­να μεσά­νυ­χτα. Αυτό­πτες μάρ­τυ­ρες δύο φίλες, η Κλειώ Σακ­κά και η Λίλιαν Κρωφτ, συντα­ξιού­χοι καθη­γή­τριες της Αγγλι­κής Φιλο­λο­γί­ας, που γρά­φουν cult ταξι­διω­τι­κούς οδη­γούς και παί­ζουν μπι­ρί­μπα τις Κυρια­κές. Καθώς είναι και οι δυο περί­ερ­γες και «χώνο­νται» σε ξένες υπο­θέ­σεις, είναι φυσι­κό να ασχο­λη­θούν με το απροσ­δό­κη­το συμ­βάν. Οι εμμο­νές, οι προ­κα­τα­λή­ψεις τους, αλλά και η αγά­πη τους για τη λογο­τε­χνία του 19ου αιώ­να τις εμπλέ­κουν όλο και βαθύ­τε­ρα σε μια πολύ­πλο­κη υπό­θε­ση που δεν τις αφο­ρά. Επί­μο­νες, συχνά ενο­χλη­τι­κές, ανα­στα­τώ­νουν φίλους και συγ­γε­νείς, γνω­στούς και αγνώ­στους, μέχρι να μάθουν τι πραγ­μα­τι­κά συνέ­βη τη μοι­ραία εκεί­νη νύχτα, που κρύ­ος αέρας σάρω­νε τους σκο­τει­νούς δρό­μους κι έφερ­νε πότε πότε από­η­χους μου­σι­κής.

Ιερώνυμος Λύκαρης, Άκου, πτώμα, να μαθαίνεις,* Μυθιστόρημα

Λίγες ώρες μετά την απο­κά­λυ­ψη του μεγά­λου μυστι­κού της ζωής και της καριέ­ρας του στον εισαγ­γε­λέα Κόκ­κι­νο Τρά­γο, ο υπο­διευ­θυ­ντής της Διεύ­θυν­σης Εσω­τε­ρι­κών Υπο­θέ­σε­ων (ΔΕΥ) της Αστυ­νο­μί­ας ταξί­αρ­χος Βάθρα­κας ή Σκιά­βρί­σκε­ται νεκρός στο γρα­φείο του. Ποια αιμα­το­βαμ­μέ­να νήμα­τα συν­δέ­ουν τον κακά­σχη­μο αξιω­μα­τι­κό, την πανέ­μορ­φη  σύζυ­γό του, Ξαν­θού­λα ή Χήρα Αλε­πού, τον διευ­θυ­ντή της ΔΕΥ αντι­στρά­τη­γο Χαρο­μή­τρο ή Μινώ­ταυ­ρο και την εγκλη­μα­τι­κή οργά­νω­ση Αδελ­φό­τη­τα του Βορ­ρά; Τι ρόλο παί­ζουν στην υπό­θε­ση ένας δημο­σιο­γρά­φος του αστυ­νο­μι­κού ρεπορ­τάζ, ο Αργο­ναύ­της, καθώς και δύο παι­δι­κοί φίλοι του Κόκ­κι­νου Τρά­γου, ο Χαμαι­λέ­ωνυπουρ­γός της κυβέρ­νη­σης που από μικρός είχε το χάρι­σμα της εκμε­τάλ­λευ­σης των περι­στά­σε­ων, και ο Μανού­σοςκαντη­λα­νά­φτης-περι­ποι­η­τής τάφων, πρώ­ην μικρο­κα­κο­ποιός και τρα­γε­λα­φι­κός deus ex machina της κάθαρ­σης; Το μυθι­στό­ρη­μα δια­δρα­μα­τί­ζε­ται στην καρ­διά και στα δαι­δα­λώ­δη σπλά­χνα των αδιά­φθο­ρων της αστυ­νο­μί­ας, με κύριο ήρωα έναν κατα­θλι­πτι­κό δικα­στι­κό απο­σπα­σμέ­νο στη ΔΕΥ – έναν εισαγ­γε­λέα που δια­κω­μω­δεί τους εφιάλ­τες του με έναν δικής του έμπνευ­σης εγκλη­μα­το­λο­γι­κό ονει­ρο­κρί­τη. Στην ιστο­ρία εγκι­βω­τί­ζο­νται ρεπορ­τάζ που στή­νο­νται «για καλό σκο­πό» και ένα παραλ­λαγ­μέ­νο δοκί­μιο του Μαρξ για τον ρόλο του εγκλή­μα­τος στην ανά­πτυ­ξη του πλού­του των εθνών. Το απί­στευ­το φινά­λε είναι αντά­ξιο της κωμι­κο­τρα­γι­κής επι­νοη­τι­κό­τη­τας που γεν­νά η ανθρώ­πι­νη απλη­στία. * Ο τίτλος είναι δάνειο από την ται­νία του Νίκου Νικο­λα­ΐ­δη Τα κου­ρέ­λια τρα­γου­δά­νε ακό­μαΗ ατά­κα λέγε­ται από τον Κων­στα­ντί­νο Τζού­μα.  

ΠΟΙΗΣΗ 

Νίκος Λαμπρόπουλος, Κωμωδία παρεξηγήσεων

Χαμο­γε­λα­στή κλι­νο­πά­λη. Ειρω­νι­κός λυρι­σμός. Ελιγ­μοί πάνω στον αφρό τού τίπο­τα, γύρω απ’ την άβυσ­σο των αβα­θών. Προ­βλη­μα­τι­σμοί για την εγκυ­ρό­τη­τα της ερω­τι­κής ποί­η­σης στα χρό­νια της ταλαι­πω­ρί­ας του νοή­μα­τος. Ιστο­ρι­κά ανά­λε­κτα που θα μπο­ρού­σαν κάλ­λι­στα να απο­τε­λέ­σουν ξεχω­ρι­στό ένθε­το. Και παρε­ξη­γή­σεις. Κομ­μά­τια σπα­σμέ­να. Ένα ποι­η­τι­κό σώμα όπου τίπο­τα δεν είναι στη θέση του, μα που ωστό­σο κατα­φέρ­νει να περ­πα­τά­ει προς τα κάπου και να ψάχνει το αντί­βα­ρό του, ώστε να ελευ­θε­ρω­θεί από τον εαυ­τό του. Όπως όλοι μας. Μια κωμω­δία χωρίς πρω­τα­γω­νι­στές, αλλά με ίντρι­γκα και ερω­τι­κή στι­χο­πλο­κή, μέσω ποι­η­μά­των που ανοι­γο­κλεί­νουν σαν πόρ­τες, επι­βε­βαιώ­νο­ντας τις χει­ρό­τε­ρες υπο­ψί­ες μας.

Γιάννης Σκληβανιώτης Έκτη αίσθηση                                              

«Έρχε­ται ο χρό­νος που οι αισθή­σεις διεκ­δι­κώ­ντας κάθε μία την ιδιαι­τε­ρό­τη­τά της, δεν επαρ­κούν ή αδυ­να­τούν να απα­ντή­σουν στο ασα­φές του ανα­πά­ντη­του ερω­τή­μα­τος. Τότε επι­κα­λεί­σαι μέσω της ποί­η­σης την έκτη αίσθη­ση, αυτή την συναι­σθη­σία όλων των αισθή­σε­ων, όπου κατά τον Μάρ­τιν Χάι­ντε­γκερ “Το ποί­η­μα είναι της ποί­η­σης κι εσύ το μεταγ­γι­ζό­με­νο αίμα της”». ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΚΛΗΒΑΝΙΩΤΗΣ  

ΔΟΚΙΜΙΑ

Κωστής Παπαγιώργης, Ο εαυτός

Μέχρι να μας βρει και να μας ενσαρ­κώ­σει το σώμα, περι­πλα­νή­θη­κε σκλη­ρά μέσα στις δυσπα­ρα­κο­λού­θη­τες χιλιε­τί­ες, από την επο­χή της βρα­χιό­νω­σης (δηλα­δή της αιώ­ρη­σης των βρα­χιό­νων) μέχρι τη στιγ­μή που τα χέρια ελευ­θε­ρώ­θη­καν και ο εγκέ­φα­λος γνώ­ρι­σε άλλη κρα­νια­κή χωρη­τι­κό­τη­τα. Εντού­τοις, σε παρό­ντα χρό­νο, ουδέ­πο­τε αντι­με­τω­πί­ζου­με το σώμα σαν αρχαϊ­κό κατά­λοι­πο, για τον απλού­στα­το λόγο ότι το ζού­με άμε­σα· ταυ­τι­ζό­μα­στε μαζί του, είμα­στε εκεί ακρι­βώς που είναι κι αυτό, κοι­μό­μα­στε μαζί του, κολυ­μπά­με μαζί του, περ­πα­τά­με μαζί του, ζού­με μαζί του το σμί­ξι­μο με τις γυναί­κες, όπως άλλω­στε αρρω­σταί­νου­με μαζί του, γερ­νά­με μαζί του και φυσι­κά πεθαί­νου­με μαζί του. Άρα αυτή η προ­φα­νέ­στα­στη συμ­βί­ω­ση, αν γεν­νά κάποια απο­ρία, αυτή δεν είναι άλλη από το δυσε­ξή­γη­το «μαζί του» που έχου­με πολ­λούς τρό­πους να το κατο­νο­μά­ζου­με, αλλά ελά­χι­στους να το εξη­γού­με ή να το περι­γρά­φου­με. Ενώ η απώ­λεια του σπου­δαί­ου Κωστή Παπα­γιώρ­γη είναι ακό­μα νωπή, το τελευ­ταίο του χει­ρό­γρα­φο με τον τίτλο Ο εαυ­τός προ­σθέ­τει άλλη μια πολύ­τι­μη ψηφί­δα στο ψηφι­δω­τό του σημα­ντι­κού έργου του – ενός έργου που φωτί­ζει τα σκο­τει­νά βάθη της ψυχής του καθη­με­ρι­νού ανθρώ­που, προσ­δί­δο­ντας τελι­κά σε αυτόν τις δια­στά­σεις ενός λογο­τε­χνι­κού ήρωα.

ΠΟΛΙΤΙΚΗ – ΙΣΤΟΡΙΑ

Θάνος Βερέμης, Σκέψεις για τον 21ο αιώνα

Υπάρ­χουν δύο άξο­νες στο βιβλίο αυτό. Ο ένας είναι συγ­χρο­νι­κός με τις πολι­τι­κές εξε­λί­ξεις, τις παλιν­δρο­μή­σεις στην εκπαί­δευ­ση και στον τρό­πο με τον οποίο ο λαός προ­σλαμ­βά­νει τα ιδε­ο­λο­γή­μα­τα των πολι­τι­κών. Ο άλλος άξο­νας απε­μπλέ­κε­ται από τις μεταλ­λά­ξεις και τη ρευ­στό­τη­τα του πολι­τι­κού βίου και ασχο­λεί­ται με στα­θε­ρά πολι­τι­σμι­κά σημεία ανα­φο­ράς στον κόσμο των τεχνών και των γραμ­μά­των. Ο συγ­γρα­φέ­ας ανα­φέ­ρε­ται σε μεγά­λους ξένους δημιουρ­γούς και δια­νοη­τές, αλλά και στους ημέ­τε­ρους αρχαί­ους και νέους. Χωρίς αυτούς ο πολι­τι­κός μας βίος θα ήταν αφό­ρη­τος.  

Κύπρος Η. Γιωργαλλής, Οι Βρετανοί στην Κύπρο (Φορολογία και πολιτική στην πρώτη περίοδο της Αγγλοκρατίας και το ζήτημα του «φόρου υποτέλειας»)

Σε πλή­ρη αντί­θε­ση με τα όσα πίστευε η βρε­τα­νι­κή κοι­νή γνώ­μη, δεν ήταν η Βρε­τα­νία εκεί­νη που επω­μί­σθη­κε το βάρος των οικο­νο­μι­κών υπο­χρε­ώ­σε­ων της Οθω­μα­νι­κής αυτο­κρα­το­ρί­ας μετά τη σύνα­ψη της Αμυ­ντι­κής Συν­θή­κης του 1878 και των παραρ­τη­μά­των αυτής. «Θύμα» αυτής της Συν­θή­κης, του­λά­χι­στον στο οικο­νο­μι­κό πεδίο, υπήρ­ξε η Κύπρος, η οποία υπο­χρε­ώ­θη­κε να κατα­βάλ­λει ετη­σί­ως ένα υπέ­ρο­γκο ποσό στο βρε­τα­νι­κό θησαυ­ρο­φυ­λά­κιο. Ταυ­τό­χρο­να, οι Βρε­τα­νοί αποι­κιο­κρά­τες, εμπνευ­στές και άρι­στοι χει­ρι­στές του δόγ­μα­τος «διαί­ρει και βασί­λευε», άφη­ναν να κυριαρ­χεί η εντύ­πω­ση ότι τελι­κός προ­ο­ρι­σμός αυτού του ποσού, που εντέ­χνως ονο­μά­στη­κε φόρος υπο­τε­λεί­ας, ήταν η Υψη­λή Πύλη. Με τον τρό­πο αυτό εξα­σφά­λι­ζαν τη συναί­νε­ση της μου­σουλ­μα­νι­κής μειο­νό­τη­τας του νησιού στην πολι­τι­κή τους – ή, του­λά­χι­στον, την ανο­χή της.  Το βιβλίο του κύπριου διπλω­μά­τη Κύπρου Γιωρ­γαλ­λή εξε­τά­ζει τον τρό­πο δημιουρ­γί­ας και την επί­δρα­ση της οικο­νο­μι­κής επι­βά­ρυν­σης που επέ­βα­λαν οι Βρε­τα­νοί στην προ­ο­πτι­κή της νήσου –ιδιαί­τε­ρα τα πρώ­τα χρό­νια της βρε­τα­νι­κής επι­κυ­ριαρ­χί­ας–, τη δια­χεί­ρι­ση της κυπρια­κής οικο­νο­μί­ας και τις πολι­τι­κο-οικο­νο­μι­κές σχέ­σεις της με τους Κυπρί­ους. Ανα­δει­κνύ­ο­νται οι βρε­τα­νι­κές μεθο­δεύ­σεις που οδή­γη­σαν στη διοί­κη­ση και κατο­χή της Κύπρου, επι­τυγ­χά­νο­ντας τον de facto έλεγ­χο του νησιού. Αξιο­ση­μεί­ω­τη είναι η εξέ­λι­ξη του ζητή­μα­τος σε δύο σημα­ντι­κά χρο­νι­κά ορό­ση­μα: στις 5 Νοεμ­βρί­ου 1914, όταν η νήσος προ­σαρ­τή­θη­κε από τη Βρε­τα­νία, και την 1η Μαΐ­ου 1925, όταν η Κύπρος ανα­κη­ρύ­χθη­κε Αποι­κία του Στέμ­μα­τος. Η παρά­θε­ση των Πρα­κτι­κών της Βου­λής των Κοι­νο­τή­των στο Λον­δί­νο απο­κα­λύ­πτει την προ­σέγ­γι­ση της εκά­στο­τε βρε­τα­νι­κής κυβέρ­νη­σης και των δύο κυρί­αρ­χων πολι­τι­κών σχη­μα­τι­σμών ένα­ντι των κυπρια­κών αιτη­μά­των και δια­μαρ­τυ­ριών και τον βαθ­μό επη­ρε­α­σμού της ρητο­ρι­κής των αιρε­τών μελών του Νομο­θε­τι­κού Συμ­βου­λί­ου, όπως και της έντα­σης των διεκ­δι­κή­σε­ων που εξέ­φρα­ζε ο ελλη­νι­κός Τύπος στο νησί.

Απόρρητος Φάκελος 26029/Α: ο ποινικός φάκελος του Νίκου Ζαχαριάδη στην Ασφάλεια, Επιμέλεια-Κείμενα:  Νίκος Ζηργάνος – Γιώργος Πετρόπουλος – Νίκος Χατζηδημητράκος, (Σε συνεργασία με την Εφημερίδα των Συντακτών)

Το αρχεια­κό υλι­κό του φακέ­λου του Νίκου Ζαχα­ριά­δη περι­λαμ­βά­νει 114 σελί­δες εγγρά­φων (εντάλ­μα­τα σύλ­λη­ψης, ανα­φο­ρές αστυ­νο­μι­κών οργά­νων, δια­τα­γές και δικα­στι­κά βου­λεύ­μα­τα) που καλύ­πτουν μια περί­ο­δο από το 1939 έως το 1981. Το βιβλίο χωρί­ζε­ται σε δύο μέρη. Το πρώ­το μέρος είναι η ιστο­ρι­κή εισα­γω­γή στο αρχεια­κό υλι­κό, δηλα­δή στα ντο­κου­μέ­ντα που υπάρ­χουν στον ποι­νι­κό φάκε­λο του Νίκου Ζαχα­ριά­δη, όπως αυτός έχει δια­σω­θεί σήμε­ρα. Το δεύ­τε­ρο μέρος περι­λαμ­βά­νει όλα τα ντο­κου­μέ­ντα του φακέ­λου του Νίκου Ζαχα­ριά­δη, φωτο­γρα­φι­σμέ­να ευδιά­κρι­τα ώστε να είναι εύκο­λη η ανά­γνω­σή τους και ο ανα­γνώ­στης να έχει άμε­ση πρό­σβα­ση σ’ αυτά. Στην εκτε­νή ιστο­ρι­κή εισα­γω­γή οι επι­με­λη­τές της έκδο­σης τοπο­θε­τούν τα ντο­κου­μέ­ντα στον ιστο­ρι­κό τόπο και χρό­νο και ξεδι­πλώ­νουν τα γεγο­νό­τα με τα οποία αυτά συν­δέ­ο­νται άμε­σα και έμμε­σα. Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα πρό­κει­ται για την ιστο­ρία των διώ­ξε­ων του Νίκου Ζαχα­ριά­δη μετά τον Β΄ Παγκό­σμιο Πόλε­μο –που ως τέτοιες ξεπερ­νού­σαν κατά πολύ τον ίδιο– στη­ριγ­μέ­νη στα στοι­χεία του φακέ­λου και σε πλή­θος άλλων πηγών. Το απο­τέ­λε­σμα είναι να ξεδι­πλώ­νε­ται το ιστο­ρι­κό πλαί­σιο της πιο βάρ­βα­ρης και σκο­τει­νής πλευ­ράς της σύγ­χρο­νης ελλη­νι­κής Ιστο­ρί­ας.

Αποστολή «Περικλής» [Τα επίσημα αρχεία του Γραφείου Στρατηγικών Υπηρεσιών (OSS) των ΗΠΑ στην κατεχόμενη Ελλάδα (Μάιος-Οκτώβριος 1944)], Μετάφραση-Εισαγωγή: Ηλίας Θερμός

Στο βιβλίο αυτό παρου­σιά­ζο­νται τα επί­ση­μα αρχεία της Απο­στο­λής «Περι­κλής» του αμε­ρι­κα­νι­κού OSS (Γρα­φείο Στρα­τη­γι­κών Υπη­ρε­σιών) στην κατε­χό­με­νη Ελλά­δα από την 1η Μαΐ­ου 1944 έως την απε­λευ­θέ­ρω­ση, στις 12 Οκτω­βρί­ου 1944. Η δημο­σί­ευ­σή τους έρχε­ται να φωτί­σει μια πτυ­χή της ιστο­ρί­ας της Εθνι­κής Αντί­στα­σης και να κατα­γρά­ψει στοι­χεία για την οργά­νω­ση του αντι­στα­σια­κού κινή­μα­τος, την καθη­με­ρι­νό­τη­τα στην Ελεύ­θε­ρη Ελλά­δα, τη λαϊ­κή υπο­στή­ρι­ξη του ΕΑΜ, τις εκλο­γές της ΠΕΕΑ, τις συνο­μι­λί­ες για τη δημιουρ­γία της κυβέρ­νη­σης Εθνι­κής Ενό­τη­τας, τις καθη­με­ρι­νές σχε­δόν μάχες του ΕΛΑΣ με τα γερ­μα­νι­κά στρα­τεύ­μα­τα και τα Τάγ­μα­τα Ασφα­λεί­ας κτλ. Με επι­κε­φα­λής τον Κώστα Κου­βα­ρά, που βρέ­θη­κε κοντά στην Κεντρι­κή Επι­τρο­πή του ΕΑΜ στην Ευρυ­τα­νία, η Απο­στο­λή «Περι­κλής» έστελ­νε στο αρχη­γείο του OSS στο Κάι­ρο εκτε­νείς εκθέ­σεις, τηλε­γρα­φή­μα­τα και φωτο­γρα­φι­κό υλι­κό για την κατά­στα­ση που επι­κρα­τού­σε στην Ελλά­δα, τα οποία έφτα­ναν έως τον πρό­ε­δρο Ρού­σβελτ μέσω του Γουί­λιαμ Ντό­νο­βαν, επι­κε­φα­λής του OSS στην Ουά­σινγ­κτον και σύμ­βου­λου του Αμε­ρι­κα­νού προ­έ­δρου.  Η Απο­στο­λή «Περι­κλής» ήταν η πιο σημα­ντι­κή συμ­μα­χι­κή απο­στο­λή στα βου­νά της μαχό­με­νης Ελλά­δας και το έργο της ανα­γνω­ρί­στη­κε για την ιδιαί­τε­ρη αξία και απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τά του.

ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ – ΒΙΟΓΡΑΦΙΕΣ

Γιώργος Στασινάκης, Καζαντζάκης – Ζορμπάς: μια αληθινή φιλία

Το 2017 συμπλη­ρώ­νο­νται εξή­ντα χρό­νια από τον θάνα­το του Νίκου Καζαν­τζά­κη. Το Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού ανα­κή­ρυ­ξε αυτό το έτος «Έτος Καζαν­τζά­κη». Σ΄αυτό το πλαί­σιο, ο Γιώρ­γος Στα­σι­νά­κης, πρό­ε­δρος της Διε­θνούς Εται­ρεί­ας Φίλων Νίκου Καζαν­τζά­κη και Πρε­σβευ­τής Ελλη­νι­σμού, δημο­σιεύ­ει μια μελέ­τη με τίτλο: Καζαν­τζά­κης – Ζορ­μπάς: μια αλη­θι­νή φιλία. Έξω από φτη­νές γρα­φι­κό­τη­τες και μετά από εμπε­ρι­στα­τω­μέ­νη έρευ­να, παρου­σιά­ζει άγνω­στα στοι­χεία για τον θρυ­λι­κό Γιώρ­γη Ζορ­μπά (που έγι­νε Αλέ­ξης Ζορ­μπάς στο μυθι­στό­ρη­μα του Καζαν­τζά­κη Βίος και πολι­τεία του Αλέ­ξη Ζορ­μπά): η γέν­νη­σή του στη Μακε­δο­νία, τα ταξί­δια και οι περι­πέ­τειές του, η ταφή του στα Σκό­πια… Ο συγ­γρα­φέ­ας παρου­σιά­ζει επί­σης άγνω­στα στοι­χεία για τη μεγά­λη φιλία που συνέ­δεε τον Ζορ­μπά με τον Καζαν­τζά­κη: η γνω­ρι­μία τους στο Άγιον Όρος, η εκμε­τάλ­λευ­ση ενός λιγνι­τω­ρυ­χεί­ου στη μεσ­ση­νια­κή Μάνη, ο επα­να­πα­τρι­σμός Ελλή­νων από τον Καύ­κα­σο… Η φιλία τους ήταν βαθιά και αλη­θι­νή. Ο Ζορ­μπάς ανα­φέ­ρει: «Αφε­ντι­κό, άνθρω­πο δεν αγά­πη­σα σαν εσέ­να». Και ο Καζαν­τζά­κης γρά­φει: «Αν ήθε­λα να ξεχω­ρί­σω ποιοι άνθρω­ποι αφή­καν βαθύ­τε­ρα τ’ αχνά­ρια τους στην ψυχή μου, ίσως να ξεχώ­ρι­ζα τον Όμη­ρο, το Βού­δα, το Νίτσε, τον Μπέρ­ξο­να και το Ζορ­μπά […] Ο Ζορ­μπάς μ’ έμα­θε ν’ αγα­πώ τη ζωή και να μη φοβού­μαι το θάνα­το».  

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Ηλίας Κυριόπουλος – Φώτης Ντεμούσης  – Κώστας Αθανασάκης, 100 βασικές έννοιες φαρμακοοικονομίας και αξιολόγησης τεχνολογίας υγείας, Εισαγωγή: Γιάννης Κυριόπουλος – Ελπίδα Πάβη

Η ταχεία μεγέ­θυν­ση και η ευρεία διά­χυ­ση της γνώ­σης, της πλη­ρο­φο­ρί­ας και των τεχνι­κών και μεθό­δων του σύν­θε­του αυτού επι­στη­μο­νι­κού πεδί­ου ωθούν σε αυξη­μέ­νες ανά­γκες για εκπαί­δευ­ση και κατάρ­τι­ση, και κυρί­ως θέτουν νέα ερω­τή­μα­τα σχε­τι­κά με την εννοιο­λο­γι­κή διευ­κρί­νι­ση και ακό­μα την ανα­γκαιό­τη­τα επι­στη­μο­λο­γι­κής «καθα­ρό­τη­τας», ώστε δι’ αυτών να επι­τευ­χθεί η από­κτη­ση μιας «κοι­νής γλώσ­σας» μετα­ξύ των επι­στη­μό­νων και των επαγ­γελ­μα­τιών ενός διε­πι­στη­μο­νι­κού (και δια­το­με­α­κού) πεδί­ου όπως είναι τα οικο­νο­μι­κά της υγεί­ας. Υπό το πρί­σμα αυτό η βιο­μη­χα­νία ιατρι­κής περί­θαλ­ψης και ευρύ­τε­ρα το ιατρο­τε­χνο­λο­γι­κό σύμπλεγ­μα συνα­πο­τε­λούν ένα προ­νο­μια­κό πεδίο οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας, ανά­πτυ­ξης, επεν­δύ­σε­ων και «δοκι­μα­σί­ας» της τεχνο­λο­γι­κής και­νο­το­μί­ας πάσης μορ­φής και προ­έ­λευ­σης. Η εξέ­λι­ξη αυτή προ­σφέ­ρει στα οικο­νο­μι­κά της υγεί­ας το κατάλ­λη­λο «έδα­φος» για την ανά­πτυ­ξή τους ως κλά­δου των εφαρ­μο­σμέ­νων οικο­νο­μι­κών. Στο πλαί­σιο αυτό μία από τις θεμε­λιώ­δεις ανά­γκες, η οποία δια­πι­στώ­νε­ται και ανα­γνω­ρί­ζε­ται συνε­χώς, είναι η ορθή, σαφής και ακρι­βής χρή­ση των επι­στη­μο­νι­κών όρων και εννοιών των οικο­νο­μι­κών της υγεί­ας. Οι επι­στή­μο­νες του υγειο­νο­μι­κού τομέα, κυρί­ως όσοι δεν έχουν την ευκαι­ρία βασι­κής εκπαί­δευ­σης στις οικο­νο­μι­κές επι­στή­μες, βρί­σκο­νται συχνά σε δυσχε­ρή θέση όσον αφο­ρά την κατα­νό­η­ση και τη χρή­ση βασι­κών εννοιών της οικο­νο­μι­κής επι­στή­μης.  

Ελευθερία Καραμπλή, Αναστασία Πετροπούλου, Ηλίας Κυριόπουλος, Νίκος Οικονόμου, Δημήτρης Ζάβρας, Κώστας Αθανασάκης, Ελπίδα Πάβη, Γιάννης Κυριόπουλος, Η συμμετοχή των ασθενών στο κόστος της φροντίδας υγείας (Μια προσέγγιση για τη φαρμακευτική περίθαλψη)

Η παρού­σα κατά­στα­ση στον τομέα της φαρ­μα­κευ­τι­κής περί­θαλ­ψης και γενι­κό­τε­ρα στον υγειο­νο­μι­κό τομέα, και κυρί­ως η ταχύ­τη­τα της μετα­βο­λής των μεγε­θών τα τελευ­ταία χρό­νια, προ­κα­λεί ανι­σορ­ρο­πί­ες στην αγο­ρά φαρ­μά­κων και κυρί­ως στη δια­θε­σι­μό­τη­τα και χρή­ση φαρ­μα­κευ­τι­κών προ­ϊ­ό­ντων, ιδιαί­τε­ρα σε ομά­δες του πλη­θυ­σμού με χαμη­λά εισο­δή­μα­τα ή/και τμή­μα­τα του πλη­θυ­σμού με χρό­νια νοσή­μα­τα και σοβα­ρά προ­βλή­μα­τα υγεί­ας, γεγο­νός το οποίο θέτει φραγ­μούς στη χρή­ση και κατα­νά­λω­ση φαρ­μα­κευ­τι­κών αγα­θών, καθώς και εμπό­δια στη συμ­μόρ­φω­ση των ασθε­νών στα συνι­στώ­με­να θερα­πευ­τι­κά σχή­μα­τα, και τελι­κά στην ιατρι­κή απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα και στο επί­πε­δο υγεί­ας του πλη­θυ­σμού. Τα φαι­νό­με­να αυτά, τα οποία ενδη­μούν από μακρού, εντεί­νουν και διευ­ρύ­νουν τις κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες και τις ανι­σό­τη­τες στην υγεία.  Στο πλαί­σιο αυτό, η παρού­σα μελέ­τη απο­σκο­πεί στη δια­μόρ­φω­ση ενός υπο­δείγ­μα­τος το οποίο κατα­νέ­μει τα βάρη συμ­με­το­χής στο κόστος κατά τη χρή­ση της φαρ­μα­κευ­τι­κής περί­θαλ­ψης με τρό­πο που θα είναι κοι­νω­νι­κά δίκαιος και θα βελ­τιώ­νει, κατά το δυνα­τό, την πρό­σβα­ση των πολι­τών σε κατάλ­λη­λη φαρ­μα­κευ­τι­κή φρο­ντί­δα. Προς τού­το, το προ­τει­νό­με­νο σε αυτό το βιβλίο υπό­δειγ­μα απο­σκο­πεί στην ανα­κα­τα­νο­μή των βαρών της συμ­με­το­χής ανα­λό­γως της εισο­δη­μα­τι­κής δυνα­τό­τη­τας των πολι­τών και αντι­στρό­φως ανά­λο­γα από την ανά­γκη για λήψη φρο­ντί­δας υγεί­ας όπως αυτή εκφρά­ζε­ται μέσω του φορ­τί­ου νοση­ρό­τη­τας και της βαρύ­τη­τας του νοσή­μα­τος.  

Βασιλική Τσιάντου, Ελευθερία Καραμπλή, Άννα Μάινα, Κατερίνα Μυλωνά, Δημήτρης Ζάβρας, Κώστας Αθανασάκης, Αναστάσης Σκρουμπέλος, Ελπίδα Πάβη, Γιάννης Κυριόπουλος, Το ταξίδι των γυναικών με καρκίνο του μαστού (Μια προσέγγιση της διαχείρισης της νόσου στην Ελλάδα)

Ο καρ­κί­νος του μαστού παρου­σιά­ζει σημα­ντι­κά υψη­λά ποσο­στά επι­βί­ω­σης (survival rates), τα οποία δια­χρο­νι­κά εμφα­νί­ζουν βελ­τί­ω­ση. Ωστό­σο παρα­τη­ρού­νται δια­φο­ρές στα ποσο­στά επι­βί­ω­σης των ασθε­νών με καρ­κί­νο του μαστού μετα­ξύ των ευρω­παϊ­κών χωρών αλλά και διε­θνώς, οι οποί­ες μπο­ρούν να απο­δο­θούν πρω­τί­στως στο στά­διο της νόσου στο οποίο συμ­βαί­νει η διά­γνω­ση. Πέραν όμως της διά­γνω­σης του καρ­κί­νου σε πρώ­ι­μο στά­διο, η δια­θε­σι­μό­τη­τα απο­τε­λε­σμα­τι­κών θερα­πειών και η πρό­σβα­ση των ασθε­νών σε αυτές ασκούν επί­σης σημα­ντι­κή επιρ­ροή στις εκβά­σεις υγεί­ας. Η επι­στη­μο­νι­κή έρευ­να έχει ανα­δεί­ξει σημα­ντι­κές απο­κλί­σεις στα πρό­τυ­πα φρο­ντί­δας των ασθε­νών μετα­ξύ των χωρών και μικρό­τε­ρη του ανα­με­νό­με­νου υιο­θέ­τη­ση των κατευ­θυ­ντή­ριων οδη­γιών από τους θερά­πο­ντες για­τρούς. Οι δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις στη φρο­ντί­δα των ασθε­νών εμφα­νί­ζο­νται όχι μόνο μετα­ξύ των χωρών, αλλά και στο εσω­τε­ρι­κό της ίδιας χώρας, ενώ οι δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις αυτές επη­ρε­ά­ζουν το ποσο­στό επι­βί­ω­σης των ασθε­νών. Ως απο­τέ­λε­σμα, οι δια­φο­ρές στη διά­γνω­ση και στην πρό­σβα­ση εν τέλει «μετα­φρά­ζο­νται» και σε δια­φο­ρές στην πορεία και την εξέ­λι­ξη της νόσου. Ένας από τους βασι­κούς στό­χους μιας έρευ­νας ανα­φο­ρι­κά με το ταξί­δι του ασθε­νούς (patient journey) για μια δεδο­μέ­νη νόσο στο σύστη­μα υγεί­ας είναι η ανα­ζή­τη­ση και η ανά­δει­ξη των εμπο­δί­ων στην πρό­σβα­ση σε κατάλ­λη­λη και έγκαι­ρη φρο­ντί­δα υγεί­ας. Τα εμπό­δια αυτά μπο­ρεί να οφεί­λο­νται στον ίδιο τον ασθε­νή ή, συνη­θέ­στε­ρα, στον τρό­πο οργά­νω­σης και λει­τουρ­γί­ας του συστή­μα­τος. Στην παρού­σα μελέ­τη ανα­δει­κνύ­ο­νται πολ­λά και σημα­ντι­κά εμπόδια/σημεία ανε­πάρ­κειας του συστή­μα­τος υγεί­ας τα οποία χρή­ζουν ανά­δει­ξης και βεβαί­ως βελ­τί­ω­σης από την πλευ­ρά των υπευ­θύ­νων λήψης απο­φά­σε­ων. Το σύνο­λο των τεκ­μη­ρί­ων αυτών, δηλα­δή η κατα­γρα­φή και περι­γρα­φή των εμπο­δί­ων στην πρό­σβα­ση και των καθυ­στε­ρή­σε­ων, απο­τε­λεί την «πρώ­τη ύλη», αλλά και τις βασι­κές αιτί­ες οι οποί­ες οφεί­λουν να οδη­γή­σουν στο σχε­δια­σμό εξει­δι­κευ­μέ­νων μέτρων πολι­τι­κής με στό­χο τη διόρ­θω­ση των προ­βλη­μα­τι­κών κόμ­βων στο σύστη­μα υγεί­ας, και εν τέλει τη βελ­τί­ω­ση της υγεί­ας και της κοι­νω­νι­κής ευη­με­ρί­ας των πασχό­ντων και των οικο­γε­νειών τους.  

ΒΙΒΛΙΑ ΜΕ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ

#2017… και καλοί τοίχοι όπου κι αν πας

Αχ! ένας χρό­νος πέρα­σε. Σαν ένα σίριαλ σε κανά­λι που δεν πήρε άδεια και έκλει­σε. Όπου οι άνθρω­ποι έχα­σαν τις δου­λειές τους, τα δάνεια γρά­φτη­καν στο χιό­νι, οι μεγα­λο­πα­ρου­σια­στές είναι ακό­μα πλού­σιοι και οι μέτο­χοί τους είναι ακό­μα πάμπλου­τοι. Σαν μια σωσί­βια λέμ­βος στην οποία στοι­βά­χτη­καν άμοι­ροι αλλο­ε­θνείς μας, που όσους μπο­ρέ­σα­με περι­συλ­λέ­ξα­με για να τους κατη­γο­ρού­με στο μέλ­λον ότι μας παίρ­νουν τις δου­λειές και μπου­κά­ρουν στα σπί­τια μας. Σαν ένα συναρ­πα­στι­κό κυνή­γι ελπί­δας. Πόσα πόκε­μον θα αιχ­μα­λω­τί­σου­με; Πόσες σχέ­σεις θα που­λή­σου­με για να επι­βιώ­σου­με; Πόσα λάικ θα πάρου­με στο instagram; Πόσα παι­χνί­δια θα πιά­σου­με στο στοί­χη­μα; Σαν ένα αστείο. Κλεμ­μέ­νο από κάποιον που δεν γνω­ρι­ζό­μα­στε. Σαν μια σύν­δε­ση με free megabytes και απε­ριό­ρι­στο χρό­νο πολυ­λο­γί­ας που ισού­ται με τον χρό­νο που ξοδεύ­ου­με για να κατα­λή­ξου­με ότι δεν συνεν­νο­ού­μα­στε. Σαν μια δια­δή­λω­ση που δεν πήγα­με για­τί «πού να τρέ­χου­με τώρα μες στα κρύα και στους καύ­σω­νες». Σαν μια ακυ­ρω­μέ­νη παρά­στα­ση γεμά­τη παλ­λό­με­να πέη που ξεχει­λί­ζει από το νεο­ελ­λη­νι­κό DNA και χάσα­με την ευκαι­ρία να μάθου­με ποιος την έχει πιο μεγά­λη και πόσο ζυγί­ζει του τσο­λιά. Αχ! πέρα­σε κιό­λας ένας χρό­νος που όλοι μάς ήθε­λαν τελειω­μέ­νους και κατε­στραμ­μέ­νους. Μα λάθε­ψαν. Για­τί εμείς είμα­στε εδώ και χαι­ρό­μα­στε τη ζωή. Εδώ στα Φίτζι. Για να κάνου­με πρώ­τοι απ’ όλους Πρω­το­χρο­νιά και να τρα­γου­δή­σου­με με κιθά­ρες στην παρα­λία: «Δεν θα γίνεις Έλλη­νας ποτέ, Φιτζια­νέ Φιτζια­νέ έ έ». Εκ μέρους του 2017 Ένα χιου­μο­ρι­στι­κό ημε­ρο­λό­γιο, μια ανθο­λο­γία με τα πιο δημο­φι­λή «τιτι­βί­σμα­τα» που δημο­σιεύ­τη­καν στην ιστο­σε­λί­δα Ο τοί­χος είχε τη δική του υστε­ρία (hysteria.gr).  

ΝΕΑΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ

Βασίλης Παπαθεοδώρου, Ο Καρλ, ο Φριτς και το αυγό της ευτυχίας, Εικονογράφηση: Λίλα Καλογερή

Ένας κήπος κι ένα δέντρο στο­λι­σμέ­νο με αβγά όλο το χρό­νο, χει­μώ­να και καλο­καί­ρι, άνοι­ξη και φθι­νό­πω­ρο. Ένας παπ­πούς κι ο εγγο­νός του. Και από δίπλα ένα σωρό άνθρω­ποι που θαυ­μά­ζουν το δια­κο­σμη­μέ­νο δέντρο. Τι συμ­βαί­νει όμως όταν ένα από τα χιλιά­δες αβγά ξεκολ­λά­ει από ένα κλα­δί, πέφτει και κατά μυστή­ριο και μαγι­κό τρό­πο αρχί­ζει να κυλά χωρίς να σπά­σει; Και για­τί το κυνη­γά­νε όλοι; Πώς είναι δυνα­τόν άλλος να το περ­νά­ει για μπά­λα και άλλη για μαρ­γα­ρι­τά­ρι, ένας τρί­τος για κομή­τη και κάποιος άλλος για τη Σελή­νη; Το βιβλίο αυτό είναι εμπνευ­σμέ­νο από ένα παρό­μοιο «αβγό­δε­ντρο» στη Γερ­μα­νία και μιλά για το κυνή­γι της ευτυ­χί­ας και για το τι τελι­κά είναι αυτή. Ένα μυθι­στό­ρη­μα γραμ­μέ­νο με χιού­μορ και δρά­ση, όπου όλοι τρέ­χουν πίσω από ένα αβγό που κυλά και που τελι­κά ίσως αυτό στα­μα­τή­σει στα πόδια του ανα­γνώ­στη, καλώ­ντας κι αυτόν να ανα­ρω­τη­θεί τι είναι τελι­κά η ευτυ­χία. Στο βιβλίο υπάρ­χει παράρ­τη­μα με το μυθι­στό­ρη­μα κατάλ­λη­λα δια­σκευα­σμέ­νο σε θεα­τρι­κό για σχο­λι­κές παρα­στά­σεις. Οι σκη­νές που περι­λαμ­βά­νο­νται προ­σφέ­ρουν ευε­λι­ξία στον εκπαι­δευ­τι­κό να τις προ­σαρ­μό­σει ανά­λο­γα με τις ανά­γκες κάθε τάξης.