Ενδε­χο­μέ­νως το πιο εύκο­λο πράγ­μα στον κόσμο για κάποιον που αυτο­βιο­γρα­φεί­ται είναι η εκδί­κη­ση. To πιο κοπιώ­δες είναι η ανα­ζή­τη­ση της αλή­θειας. Το εντυ­πω­σια­κό βιβλίο του Γκά­ρι Στάιν­γκαρτ Μικρή Απο­τυ­χία είναι η ιστο­ρία της ζωής του με όλες τις λεπτο­μέ­ρειες. Ο συγ­γρα­φέ­ας έχει το θάρ­ρος να γρά­ψει τα απο­μνη­μο­νεύ­μα­τά του στα 41 προς 42 του χρό­νια, ενώ παράλ­λη­λα αφη­γεί­ται τις αντι­νο­μί­ες και τον παρα­λο­γι­σμό της καθη­με­ρι­νό­τη­τας. Ιδιαί­τε­ρα εντός οικο­γε­νεια­κού μικρο­κλί­μα­τος. Μονα­χο­παί­δι, μετα­νά­στευ­σε μαζί με την οικο­γέ­νειά του από το Λένιν­γκραντ στο Κουίνς της Νέας Υόρ­κης το 1979. Η μητέ­ρα του Εβραία αρι­στο­κρα­τι­κής κατα­γω­γής, ο πατέ­ρας του εργά­της από τη ρωσι­κή ύπαι­θρο. Το επί­θε­τό του προ­έ­κυ­ψε κατά λάθος. Από τη σφρα­γί­δα ενός μεθυ­σμέ­νου ληξί­αρ­χου. Χωρίς αδέρ­φια και άλλους κοντι­νούς συγ­γε­νείς, με άσθμα από κού­νια, ο Στάιν­γκαρτ σχε­διά­ζει ένα οδοι­πο­ρι­κό με απο­κλει­στι­κό ήρωα τον εαυ­τό του, βάζο­ντας κάτω από το μικρο­σκό­πιο τους γονείς και τα παρά­δο­ξα της κοι­νω­νι­κής ζωής σε Σοβιε­τι­κή Ένω­ση και ΗΠΑ.

Η μητέ­ρα του τον κανά­κευε από μικρό. Η αγά­πη της όμως εμπε­ριεί­χε την απόρ­ρι­ψη. Τον φώνα­ζε, με το γλυ­κό­πι­κρο χιού­μορ που τη χαρα­κτη­ρί­ζει: «Μικρή απο­τυ­χία». Ο πατέ­ρας του, από την άλλη μεριά, τον σκλη­ρα­γω­γού­σε. Όμως ένιω­θε ξένος μπρο­στά σ’ αυτό το αλλό­κο­το παι­δί. Ο συγ­γρα­φέ­ας γνω­ρί­ζει πολύ καλά πως οι μικρές οικο­γέ­νειες είναι απο­τυ­πώ­σεις της ευρύ­τε­ρης κοι­νω­νί­ας. Γι’ αυτό μπαί­νει στη δια­δι­κα­σία να σκια­γρα­φή­σει την κάθε λεπτο­μέ­ρεια με πάθος. Ο αυτο­σαρ­κα­σμός και η απέ­χθεια τόσο για τον εαυ­τό του όσο και για το φάσμα των απο­τυ­χιών του τον φέρ­νουν πολύ κοντά στον τρό­πο με τον οποίο εμφα­νί­ζε­ται ο Γού­ντι Άλεν επί της οθό­νης.

Τα δεδο­μέ­να που κάνουν την αυτο­βιο­γρα­φία πλού­σια και ευκο­λο­διά­βα­στη, εκτός από την ανη­λεή σάτι­ρα, είναι η περη­φά­νια και ο ενθου­σια­σμός που απο­νέ­ει κάθε σελί­δα. Ένας άνθρω­πος που έστη­σε τη ζωή του από την αρχή, κυριο­λε­κτι­κά. Με ευστρο­φία μονα­δι­κή επι­βί­ω­σε. Μέσα από το κεί­με­νό του παίρ­νει λάμ­ψη και η παρα­μι­κρή έκφρα­ση. Παρ’ όλα αυτά, η μετά­βα­ση στην ήπει­ρο της «αφθο­νί­ας» δεν ήταν ιδα­νι­κή. Ο Στάιν­γκαρτ πέρα­σε το «στά­διο της λήθης», όπως το απο­κα­λεί. Εθί­στη­κε από τα σχο­λι­κά του χρό­νια στη μαρι­χουά­να και στο αλκο­όλ. Μια κατα­στρο­φι­κή περί­ο­δος προ­σαρ­μο­γής. Η απώ­θη­ση της σοβιε­τι­κής περιό­δου και η στα­δια­κή απο­κο­πή από τη σκλη­ρή υπερ­προ­στα­τευ­τι­κό­τη­τα του οικο­γε­νεια­κού περι­βάλ­λο­ντος υπήρ­ξαν οι δαί­μο­νές του.

Η Μικρή Απο­τυ­χία είναι ένα ώρι­μο βιβλίο. Που απο­ζη­τά την κατα­νό­η­ση και όχι το ξύσι­μο ανοι­χτών πλη­γών. Ισορ­ρο­πεί μετα­ξύ κατά­μαυ­ρου χιού­μορ και σοβα­ρό­τη­τας. Κάτι που μόνο δυσκο­λί­ες φέρ­νει στον εκά­στο­τε συγ­γρα­φέα. Ευτυ­χώς για όλους εμάς, το χιού­μορ του Στάιν­γκαρτ έρχε­ται από την πιο αξιό­πι­στη πηγή: την τέχνη τού να είσαι αυστη­ρός με το υλι­κό σου. Μια ιστο­ρία μετα­νά­στευ­σης, μια ιστο­ρία για το πώς ο Στάιν­γκαρτ έγι­νε συγ­γρα­φέ­ας, μια ιστο­ρία ενη­λι­κί­ω­σης, μια ιστο­ρία αδιαμ­φι­σβή­τη­της επι­τυ­χί­ας. Ο πρό­σφυ­γας διχο­τό­μη­σε τον εαυ­τό του σε πριν και μετά. Δυσκό­λε­ψε την κατα­νό­η­ση του κόσμου. Η συμ­φι­λί­ω­ση με τους γονείς δεν είναι καθό­λου εύκο­λη υπό­θε­ση. Ο Στάιν­γκαρτ δια­θέ­τει φυσι­κό ταλέ­ντο στην ψυχα­γω­γία. Μα είναι ένας άνθρω­πος φυλα­κι­σμέ­νος. Η πρό­κλη­ση έρχε­ται από τη σκο­πιά της σάτι­ρας. Βλέ­πει τον κόσμο σαν ένα γιγά­ντιο λού­να παρκ όπου η υπο­κρι­σία περισ­σεύ­ει. Δίνει μάχες όπου μπο­ρεί και κάθε φορά επα­να­συ­στή­νει τον εαυ­τό του. Φιλε­λεύ­θε­ρος, οπα­δός του Τζων Μπε­λού­σι, του Σολ Μπέ­λο­ου, του Μαν­χά­ταν, της μνή­μης που όλο σμι­λεύ­ε­ται, ο Γκά­ρι Στάιν­γκαρτ αγα­πή­θη­κε διό­τι πέτυ­χε να ανέλ­θει την ανε­μό­σκα­λα του αμε­ρι­κα­νι­κού ονεί­ρου και να γρά­φει σαν βέρος Νεο­ϋ­ορ­κέ­ζος. Πράγ­μα που διευ­ρύ­νει τον κύκλο των θαυ­μα­στών του. Είναι μόνι­μος συνερ­γά­της του περί­φη­μου περιο­δι­κού γνώ­μης New Yorker και λίγο παλαιό­τε­ρα είχε σαρώ­σει τις δια­κρί­σεις για πρω­το­εμ­φα­νι­ζό­με­νο συγ­γρα­φέα κάτω των 40 ετών.

πηγές: London Review of Books/ NPR